ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་འོས་འཚམ་དང་། ཚད་འཇལ་བྱེད་ཐབས། བདེ་ཐང་གི་འཚོ་བའི་ལམ་སྟོན།

ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། དྲི་བ་འདི་ལ་ལན་འདེབས་བྱེད་པར་ཐོག་མར་སྤྱིར་བཏང་དང་བསམ་གཞིག་གི་རིན་ཐང་ལ་གོ་བ་ལེན་དགོས། ཁྲག་གི་གནོན་ཤུགས་ལ་ཆ་ཤས་གཙོ་བོ་གཉིས་ཡོད་དེ། སྤྱིར་བཏང་དུ་རྒན་རྒོན་ཚོའི་ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་འོས་འཚམ་དེ་90ནས་120mmHg systolic དང་60ནས་80mmHg diastolic བར་ཡིན་དགོས། ཁྱབ་ཁོངས་འདིས་གཟུགས་པོའི་ཆ་ཤས་ལ་ཁྲག་རྒྱུན་ལྡན་པར་འགན་ལེན་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་མཚོན་པ་དང་།

ལོ་ཚད་མི་འདྲ་བའི་སྡེ་ཚན་ལ་གཞིགས་ཏེ་རིན་ཐང་འདི་དག་ཅུང་མི་འདྲ་བ་ཡོད་སྲིད། དཔེར་ན། ལོ་༡༨ནས་༣༩བར་གྱི་ན་གཞོན་ཚོའི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་སྤྱིར་བཏང་དེ་སྤྱིར་བཏང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་ཚད་༡༡༠ནས་༡༢༠བར་དང་། ལོ་ཚད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་འདིའི་ནང་དུ་རིན་ཐང་དེ་དམའ་པོ་ཆགས་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་གཟུགས་པོ་ལ་རྩ་ལམ་མཉེན་པོ་ཡོད། ལོ་༤༠ནས་༥༩བར་གྱི་ལོ་རྒན་པའི་མི་སྒེར་ལ་སྙིང་རྩའི་འཕར་ཚད་༡༡༥ནས་༡༢༥mmHgདང་། གང་ཡིན་ཟེར་ན་ལོ་རྒས་པ་དང་བསྟུན་ནས་གྲུ་གཟིངས་ཀྱི་གྱང་མཁྲེགས་པོ་ཆགས་པ་དང་གནོན་ཤུགས་ཅུང་འཕར་གྱི་ཡོད། ལོ་༦༠ ཡན་གྱི་མི་སྒེར་ལ་ཁྲག་རྩའི་འཕར་ཚད་༡༢༠-༡༣༠ mmHg དང་ཁྲག་རྩའི་འཕར་ཚད་༨༠-༩༠ mmHg སྤྱིར་བཏང་ཡིན། ཁྲག་ཤེད་དམའ་བའི་ཚད་གཞི་དམའ་ཤོས་དེ་90mmHg ལས་དམའ་བའི་ཁྲག་ཤེད་དང་60mmHg ལས་དམའ་བ་ཡིན་པར་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

དམིགས་བསལ་གྱི་གནས་ཚུལ་ལ་གཞིགས་ནས་རིན་ཐང་འདི་དག་བསྒྱུར་བཅོས་གཏོང་དགོས། མངལ་ཆགས་པའི་བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མིན་དྲིས་སྐབས། 110 mmHg systolic དང་ 70 mmHg diastolic ནི་འཚམ་ཤོས་ཡིན། གཅིན་སྙི་ནད་པའི་ནད་པར་དམིགས་ཚད་དེ་དམ་པོ་ཡོད། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བས་གཅིན་སྙི་ནད་ཀྱི་ཁྲག་རྩའི་གནོད་སྐྱོན་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བས་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཚད་གཞི་130mmHgལས་དམའ་རུ་གཏོང་རྒྱུའི་བསམ་འཆར་ཡོད། སྙིང་རྩ་འགག་པའི་མི་སྒེར་གྱི་སྙིང་རྩ་འགག་པའི་རིན་ཐང་70mmHgལས་དམའ་རུ་མི་འགྲོ་རྒྱུ་དེ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

ཚན་རིག་ཞིབ་འཇུག་གིས་རིན་ཐང་དེ་དག་གི་གལ་ཆེའི་རང་བཞིན་ནན་བཤད་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན། ཕྲེ་མིང་ཧམ་སྙིང་རྩའི་ཞིབ་འཇུག་ལྟ་བུའི་ཡུན་རིང་རྗེས་འདེད་ཞིབ་འཇུག་གིས་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་ཚད་20mmHg རེ་འཕར་ཚེ་སྙིང་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་གཉིས་ལྡབ་འཕར་གྱི་ཡོད། ཐུར་ཁེའི་ནང་འཕྲོད་བསྟེན་ལྷན་ཁང་གི་གྲངས་གཞི་ལྟར་ན་རྒན་རྒོན་བརྒྱ་ཆ་༡༥ ལ་ཁྲག་ཤེད་དམའ་བའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་བཞིན་ཡོད་ཅིང་། བརྒྱ་ཆ་༣༥ ལ་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད། གློག་འཕྲིན་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་སྟེགས་བུའི་ཐོག་ལ་ང་ཚོའི་སྤྱོད་མཁན་ཚོས་ང་ཚོས་རིན་ཐང་དེ་དག་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ལག་ཆ་སྤྱད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་བཟོ་ཐུབ། ང་ཚོའི་ཆེད་མཁས་པ་ཨུ་ཟམ། Kl. Psk. སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་སཱ་ར་སི་ནམ་སོ་ཟན་ཨ་ཀན་ལྟ་བུའི་མཉམ་དུ་ལས་ཀ་བྱེད་སྐབས་ཁོ་མོས་གནོན་ཤུགས་ཀྱིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཚུལ་ལ་ཡང་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་གི་རིན་ཐང་ལས་ཕྱིར་ལོག་པ་དོ་སྣང་བྱུང་སྐབས་ང་ཚོའི་ཁྱིམ་གྱི་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུ་དེ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོད། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཁྲག་ཤེད་ཚད་འཇལ་ཐུབ་པ་མ་ཟད། ཡུན་རིང་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་འཐབ་ཇུས་ཡང་བཟོ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། བརྩི་མཐོང་བཟང་པོ་དེ་དུས་རྒྱུན་གྱི་ཞིབ་བཤེར་དང་དྲན་ཤེས་ལྡན་པའི་འཚོ་བ་སྐྱེལ་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། དོན་ཚན་འདིའི་ནང་དུ་བརྗོད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་དེ་ཚོ་མི་སྒེར་གྱི་བསླབ་བྱ་དགོས་མཁོ་མེད་པར་སྤྱིར་བཏང་གི་ལམ་སྟོན་ལྟར་ཡིན།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་རྟགས་དང་ཉེན་ཁའི་རྒྱུ་རྐྱེན།

ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མིན་གྱི་དྲི་བ་དེའི་གལ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ་སྟེ་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ་དེ་རེད། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་དེ་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་ཚད་130mmHgདང་དེ་ལས་མཐོ་བ་དང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་ཚད་80mmHgཡན་ཡིན་ན་ཤེས་རྟོགས་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་140/90mmHgལས་བརྒལ་བ་དེ་ཉེན་ཁ་ཚབས་ཆེན་གྱི་སྡེ་ཚན་ཞིག་རེད། གནས་སྟངས་འདི་ལ་'ཁུ་སིམ་མེར་བསད་མཁན་'ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་དེའི་ནད་རྟགས་དེ་རྒྱུན་དུ་རྗེས་མའི་དུས་རིམ་ནང་མངོན་པ་དང་། ནད་རྟགས་ནང་མགོ་ནད་(དམིགས་བསལ་དུ་མཇིང་པ་རྒྱབ་ཕྱོགས་སུ་བསྡུ་རུབ་བྱས་པ)དང་། སྣ་ཁུང་ནས་ཁྲག་འཛག་པ། བྲང་ཁོག་ན་བ། དབུགས་ཐུང་ཐུང་། ནད་རྟགས་འདི་དག་ནི་ཁྲག་རྩའི་རྩིག་པའི་གནོན་ཤུགས་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བྱུང་བ་དང་ཀླད་པ་དང་སྙིང་དང་མཁལ་མ་སོགས་གལ་ཆེའི་གཟུགས་པོའི་ཆ་ཤས་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཀྱི་ཡོད།

ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཉེན་ཁའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པས་ཞིབ་ཕྲའི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་སྔོན་འགྲོ་དེ་སྔོན་ལ་སླེབས་ཡོད། གལ་ཏེ་ཁྱིམ་ཚང་ནང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད་ན་མི་སྒེར་གྱི་ཉེན་ཁ་བརྒྱ་ཆ་༥༠ བར་འཕར་གྱི་ཡོད། རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་རང་གཤིས་འདི་ཁྲག་རྩའི་བཟོ་བཀོད་ཀྱི་རིགས་རྒྱུད་ཀྱི་ཞན་ཆ་ལས་བྱུང་བ་རེད། འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས་ལ་འགྱུར་བ་གཏོང་ཐུབ་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དེ་དག་ནི། ཐ་མག་འཐེན་ན་ཁྲག་རྩ་དོག་པོ་བཟོས་ནས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་འཕར་བར་བྱེད། གལ་ཏེ་བདུན་ཕྲག་རེར་ཆང་རག་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་རྒྱུན་དུ་འཐུང་ན་ཆང་རག་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་དེས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གཏན་འཇགས་འཕར་བར་བྱེད། ཚྭ་ཅན་གྱི་ཟས་རིགས་ནི་ཉེས་ཅན་གཙོ་བོ་ཡིན། ཉིན་རེར་ཚྭ་ཚད་གཞི་གྷ་རམ་༥ལས་བརྒལ་ཚེ་ལུས་པོའི་ནང་ཆུ་བསྡུ་རུབ་བྱེད་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་བ་དང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་རུ་འགྲོ་སྲིད་པ་རེད། ལྗིད་ཚད་ཀི་ལོ་གྷ་རམ་༡༠རེ་ལ་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་5-20mmHgབར་འཕར་བར་བྱེད། བདུན་ཕྲག་རེར་སྐར་མ་༡༥༠ལས་ཉུང་བའི་ལུས་རྩལ་བྱེད་མཁན་ཚོར་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཉེན་ཁ་བརྒྱ་ཆ་༣༠ཡིས་མཐོ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། སེམས་ངལ་གྱིས་དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་ནང་གཤེར་ཁུ་ཀོར་ཊི་སོལ་(cortisol)བརྒྱུད་ནས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་འཕར་བར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་ཀྱང་།

ཐུར་ཁེའི་ནང་དུ་འབྱུང་འགྱུར་གྲོང་ཁྱེར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ནད་ཡམས་བརྟག་དཔྱད་(PURE)ཞིབ་འཇུག་གྲངས་ཐོ་ལྟར་ན། བུད་མེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཚད་གཞི་བརྒྱ་ཆ་༢༥དང་ཕོ་སྐྱེས་བརྒྱ་ཆ་༣༠ཡིན་པ་དང་། ལོ་ཚད་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་ཡང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ལོ་༥༠ ལས་བརྒལ་བའི་སྐབས་ཁྲག་རྩའི་བརྟན་འཇགས་ཉུང་དུ་ཕྱིན་པ་དང་ཉེན་ཁ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། གཅིན་སྙི་ནད་གཞི་དང་། གློག་འཕྲིན་འཕྲོད་བསྟེན་ལྟར་ང་ཚོས་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ཉེན་ཁ་ཉུང་དུ་གཏོང་ཆེད་ལུས་རྩལ་གྱི་ལས་རིམ་སྒེར་གྱི་ལུས་རྩལ་ལས་རིམ་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། དཔེར་ན། ལུས་རྩལ་གྱི་གོམ་པ་རྒྱག་པའམ་ཡང་ན་ཡོ་གའི་དུས་ཚོད་ཀྱིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་བརྒྱ་ཆ་༥ནས་༨བར་མར་ཕབ་ཐུབ། ང་ཚོའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་སེམས་ངལ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྨན་བཅོས་(སེམས་ཁམས་རིག་པའི་མཁས་པ་མ་ཧིར་ཨེ་ཕེ་ཕ་ལེ་ལྟ་བུ)གིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་རང་བྱུང་གིས་དོ་མཉམ་བཟོ་བར་ཕན་ཐོགས། གལ་ཏེ་ཁྱེད་ལ་ནད་རྟགས་ཐོན་ཡོད་ན། ང་ཚོའི་སྟེགས་བུ་བརྒྱུད་ནས་མྱུར་དུ་དུས་ཚོད་གཏན་འཁེལ་བྱས་ནས་ཆེད་མཁས་པའི་བསླབ་བྱ་ལེན་རོགས། སྔ་མོ་ནས་ཐེ་གཏོགས་བྱས་ན་གྲིབ་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་བརྒྱ་ཆ་40ཉུང་དུ་འགྲོ་ཐུབ། ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བ་ནི་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐུབ་པའི་གནས་སྟངས་ཤིག་ཡིན་པས་ཞིབ་ཕྲའི་ཤེས་རྟོགས་ཐོག་ནས་དོ་དམ་བྱེད་ཐུབ།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པའི་རྒྱུ་རྐྱེན་དང་ཐབས་ལམ།

ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མིན་གྱི་དྲི་བ་དེའི་མཐའ་གཞན་ཞིག་ནི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་དམའ་བ་སྟེ་ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་དེ་རེད། ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་དེ་ཁྲག་གི་གནོན་ཤུགས་90mmHg ལས་དམའ་བ་དང་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་གནོན་ཤུགས་60mmHg ལས་དམའ་བ་བྱུང་བ་དང་། ནད་རྟགས་ནང་མགོ་ཡོམ་དང་མགོ་ཡོམ་འཁོར་བ་དང་ངལ་དུབ་དང་རྔུལ་ནག་གྲང་མོ་དང་མིག་ཤེས་མདོག་ཉེས་པ་དང་བློ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་སྒྲིམ་པ་སོགས་ཚུད་ཡོད། འདི་དག་ནི་ཀླད་པ་དང་སྙིང་ལྟ་བུའི་གཟུགས་པོའི་ཆ་ཤས་ལ་སྲོག་རླུང་མེད་པའི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་རེད།

ཁྲག་ཤེད་དམའ་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་སྣ་ཚོགས་ཡོད། ཆུ་མེད་པ་ནི་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཡིན། གནམ་གཤིས་ཚ་པོའམ་ཡང་ན་ལུས་རྩལ་ཤུགས་ཆེན་བྱས་རྗེས་ཆུ་ཤོར་ཚེ་ཁྲག་གི་འབོར་ཚད་ཉུང་དུ་བཏང་ནས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་དམའ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། སྨན་གྱི་ཟུར་ཕོགས་དང་། ལྷག་པར་དུ་ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་སྨན་རིགས་དཔེར་ན་བེ་ཊ་བཀག་བྱེད་སྨན་རྫས་ཡང་ན་ཁྲག་ཤེད་འགོག་བྱེད་ཀྱི་སྨན་རྫས་ཀྱིས་སྨན་ཚད་ལས་བརྒལ་བའི་སྐབས་ཁྲག་ཤེད་དམའ་རུ་གཏོང་བ་རེད། སྙིང་གི་སྒྲ་དབྱངས་བར་ཆད་(arrhythmia)ཡང་ན་སྙིང་རྩ་འགག་པ་དེས་སྙིང་གིས་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་ཕུམ་རྒྱག་མི་ཐུབ་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་དམའ་རུ་གཏོང་བ་རེད། མཆིན་པའི་གཤེར་རྨེན་གྱི་དཀའ་ངལ་ལྟ་བུའི་ཨེ་ཌི་སོན་ནད་ལྟ་བུའི་གཤེར་ཁུའི་འདྲ་མཉམ་མེད་པ་དེས་སོ་དྲི་ཡམ་གྱི་འདྲ་མཉམ་ལ་བར་ཆད་བཏང་ནས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་དམའ་རུ་གཏོང་བ་རེད། མངལ་ཆགས་སྐབས་ཁྲག་གི་འབོར་ཚད་མང་དུ་ཕྱིན་ན་ཟླ་བ་དང་པོའི་ནང་གནས་སྐབས་ཁྲག་ཤེད་དམའ་རུ་འགྲོ་སྲིད། རྒན་རྒོན་ཚོའི་ནང་དུ་ལུས་པོའི་ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་དེ་རྒྱུན་ལྡན་ཡིན། ཉལ་ཁྲི་ནས་ལངས་སྐབས་གློ་བུར་དུ་མར་ལྷུང་བ་དེས་མར་ལྷུང་བའི་ཉེན་ཁ་ཆེ་རུ་གཏོང་གི་ཡོད།_༣༣_ཊི།]

སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐབས་ནི་རྒྱུ་རྐྱེན་ལ་གཞིགས་ནས་དབྱིབས་ཆགས་ཡོད། ཆུ་མང་པོ་འཐུང་ན་༼ཉིན་རེར་ལི་ཊར་ ༢-༣༽ ཆུ་ཤོར་བ་སྔོན་འགོག་དང་ཁྲག་ཤེད་བརྟན་པོ་ཆགས་ཐུབ། ཚྭ་ཅན་གྱི་ཟས་རིགས་དེ་ཁྲག་ཤེད་དམའ་བའི་མི་སྒེར་ལ་ཕན་ཐོགས་ཡོད། ཉིན་རེར་ཚྭ་རྒྱ་མ་2-3ལྷག་ཙམ་བཏང་ན་ཁྲག་གི་འབོར་ཚད་མཐོ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། གློ་བུར་དུ་གནས་བབ་བརྗེ་སྒྱུར་བྱེད་པ་དེ་རྒན་རྒོན་ཚོར་དམིགས་བསལ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། དལ་བུས་མགོ་བརྩམས་ན་གཉིད་ཤོར་བ་སྔོན་འགོག་བྱེད། དུས་རྒྱུན་གྱི་ལུས་རྩལ་གྱིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་ལ་ཚད་གཞི་མཐོ་རུ་གཏོང་བ་དང་། འོན་ཀྱང་ཤུགས་ཚད་ལས་བརྒལ་བ་སྤོང་དགོས། གློག་རྡུལ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་ཐོག་ནས་ཁྱེད་ཀྱིས་ཁྱིམ་དུ་ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ་པ་དང་ང་ཚོའི་ཆེད་མཁས་པ་(དཔེར་ན་ལུས་རྩལ་སྨན་པ)དང་མཉམ་དུ་དམིགས་བསལ་གྱི་བསྐྱར་འཛུགས་ལས་རིམ་ལག་བསྟར་བྱེད་ཐུབ། གལ་ཏེ་སྨན་གྱི་རྐྱེན་གྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ན། སྨན་གྱི་ཚད་གཞི་སྙོམ་སྒྲིག་བྱེད་པར་སྨན་པ་དང་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས། ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་དེ་ནམ་རྒྱུན་གནོད་སྐྱོན་མེད་ཀྱང་། དེ་རྒྱུན་རིང་པོ་ཆགས་སྐབས་སྙིང་གི་ཁུར་པོ་ཆེ་རུ་འགྲོ་གི་ཡོད། དོ་དམ་ཞིབ་ཕྲ་བྱས་ན་སྔོན་འགོག་བྱེད་ཐུབ།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ཚད་འཇལ་བྱེད་ཐབས་གཏན་འཁེལ་དང་ཁྱིམ་དུ་རྗེས་འདེད་བྱེད་པའི་བསླབ་བྱ།_༣༧_ཊི།]

ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མིན་གྱི་དྲི་བ་ལ་ལན་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པར་ཚད་འཇལ་བྱེད་ཐབས་ནི་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཚད་གཞི་ནོར་བ་དེས་རིན་ཐང་བརྒྱ་ཆ་༢༠ བར་ཕྱོགས་ཞེན་བྱེད་སྲིད་པ་དང་ནད་རྟགས་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་བཟོ་ཐུབ། ཚད་གཞི་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པར་ཁྱེད་རང་དང་པོ་ངལ་གསོ་བྱེད་དགོས། ཉུང་མཐར་ཡང་སྐར་མ་ ༥ རིང་སྡོད་ནས་ངལ་གསོ་བྱེད་དགོས། སྐར་མ་ ༣༠ རིང་ཁེ་ཕིན་དང་ཐ་མག་འཐེན་རྒྱུ་སྤོང་དགོས། ཁྱེད་ཀྱི་ལག་པ་དེ་སྙིང་གི་གནས་ཚད་ལ་གནས་དགོས། ལག་པའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་ཚད་གཞི་འོས་འཚམ་ཡིན་དགོས། (ལག་པའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་བརྒྱ་ཆ་༨༠ བཀབ་དགོས།) ཚད་འཇལ་སྐབས་སྐད་ཆ་མ་བཤད། ཚད་གཞི་གཉིས་ཀྱི་བར་ལ་སྐར་མ་ ༡ ནས་ ༢ བར་སྒུག་ནས་ཆ་སྙོམས་བླངས།

དྲ་རྒྱའི་ཡོ་ཆས་(དཔེར་ན། ཨོམ་རོན་ཡང་ན་བེ་རར་ཚོང་རྟགས་)ནི་ཁྱིམ་གྱི་ལྟ་རྟོག་བྱེད་པར་འཚམ་པོ་ཡོད། ལག་མདུད་ཀྱི་ཡོ་ཆས་ལས་ལག་པའི་ཡོ་ཆས་འདེམས། ཉིན་ལྟར་ཐོ་འགོད་བྱེད་དགོས། ཁྱེད་རང་ཞོགས་པ་གཉིད་ལས་སད་མ་ཐག་དང་དགོང་མོ་ཉལ་མ་ཐག་ཚད་འཇལ་དགོས། རྒྱུ་མཚན་ནི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་ཉིན་གང་བོར་འཕོ་འགྱུར་འགྲོ་གི་ཡོད། ཁྱེད་རང་གི་ཚད་གཞི་དེ་ཚོ་གློག་འཕྲིན་འཕྲོད་བསྟེན་མཉེན་ཆས་ནང་དུ་གློག་འཕྲིན་འཕར་རྩའི་ནང་དུ་མཉམ་སྡེབ་བྱས་ནས་ཆེད་མཁས་པ་ཚོ་དང་མཉམ་དུ་བརྗེ་རེས་བྱོས། ཚད་གཞི་ནོར་བའི་རྒྱུ་རྐྱེན་ནང་ལག་གདུབ་ལྷོད་པོ་དང་གནོན་ཤུགས་ཡང་ན་འཚམ་པོ་མེད་པ་དེ་ཚོ་ཚུད་ཡོད། དེས་རྒྱུན་དུ་ལྟ་རྟོག་དང་། སྔོན་བརྡ་གཏོང་བ། དེ་བཞིན་ང་ཚོའི་བདེ་ཐང་ལས་རིམ་དང་མཉམ་དུ་སྒྲིག་ཐུབ།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། བདེ་ཐང་གི་འཚོ་བ་དོ་མཉམ་ཡོང་བའི་ཐབས་ཤེས།

ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་འདྲ་མཉམ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པར་བདེ་ཐང་གི་འཚོ་བའི་ཐབས་ཤེས་ནི་མེད་དུ་མི་རུང་བ་ཞིག་རེད། འཚོ་བཅུད་འདྲ་མཉམ་གྱིས་སྣེ་ཁྲིད་བྱེད། DASH ཟས་རིགས་(Low-Sodium Anti-Hypertensive Diet) ལྟ་བུའི་ཐབས་ལམ་གྱིས་ཤིང་ཏོག་དང་། སྔོ་ཚལ། ཀོ་ཊི་ཡམ་མང་བའི་ཟས་རིགས་(ངང་ལག་དང་། སྤོ་ཚལ)གྱིས་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་མར་ཕབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། བདུན་ཕྲག་རེར་སྐར་མ་ ༡༥༠ རིང་ཤུགས་ཚད་འབྲིང་བའི་ལུས་རྩལ་(གོམ་པ་རྒྱག་པ། ཆུ་རྐྱལ་བྱེད་པ་)བྱས་ན་ཁྲག་རྩའི་འཕྲོད་བསྟེན་ལ་སྲུང་སྐྱོབ་བྱེད་པ་དང་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་བརྒྱ་ཆ་ ༥-༨ མར་ཆག་ཐུབ། སེམས་ངལ་འཛིན་སྐྱོང་བྱེད་པར་སྒོམ་རྒྱག་པའམ་ཡང་ན་ཡོ་ག་བྱེད་རྒྱུ་དེ་འོས་འཚམ་ཡིན། གློག་རྡུལ་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཁྱིམ་ཚང་སྨན་བཅོས་ཞབས་ཞུའི་ཐོག་ནས་སེམས་ཁམས་དོ་མཉམ་ཡོང་ཐུབ། ཐ་མག་འཐེན་པ་དང་ཆང་རག་ལས་ཐག་རིང་དུ་བསྡད་ནས་ལུས་པོའི་ལྗིད་ཚད་ཚོད་འཛིན་བྱེད་དགོས། ང་ཚོའི་ཆེད་ལས་ཟས་རིགས་མཁས་པ་དང་མཉམ་དུ་སྒེར་གྱི་འཆར་གཞི་བཟོས་ན་ཡུན་རིང་གི་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་ཀྱི་ཡོད།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། 5 ཡང་ཡང་དྲིས་པའི་དྲི་བ།

ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་ཤེད་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ལོ་ག་ཚོད་ལ་སྤྱིར་བཏང་གི་རིན་ཐང་འགྱུར་བ་འགྲོ་གི་ཡོད་དམ།_༤༩_ཊི།]

ཁྲག་ཤེད་ག་ཚོད་དགོས་སམ། སྤྱིར་བཏང་གི་རིན་ཐང་ནི་ལོ་ཚད་དང་བསྟུན་ནས་མི་འདྲ་བ་རེད། གཞོན་སྐྱེས་(༡༨-༣༩)ལ་སྙིང་རྩའི་ཚད་གཞི་༡༡༠-༡༢༠mmHgདང་། ཁྲག་རྩའི་མཉེན་ལྩུག་མཐོ་བ། ལོ་རྒན་པ་(40-59)ལ་ཁྲག་རྩའི་འཕར་ཚད་115-125 mmHg དང་ཁྲག་རྩའི་འཕར་ཚད་75-85 mmHg ལ་སླེབས་ཡོད། རྒན་རྒོན་(60+)ལ་ཁྲག་རྩའི་འཕར་ཚད་120-130mmHgདང་། འགྱུར་བ་དེ་གཤེར་ཁུ་དང་ཁོར་ཡུག་གི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱིས་བཟོས་པ་དང་། ཁྱེད་རང་གི་ལོ་ཚད་ལ་གཞིགས་པའི་གློག་འཕྲིན་འཕྲོད་བསྟེན་མཁས་པ་ཚོ་དང་རྗེས་འདེད་བྱོས།

ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་བྱུང་ན་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་སམ། ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་དམིགས་ཚད་ཇི་ལྟར་གཏན་འབེབས་བྱེད་དགོས་སམ།

གལ་ཏེ་ཁྲག་ཤེད་མཐོ་བའི་ནད་རྟགས་མངོན་ཚེ་མྱུར་དུ་སྨན་པར་བསྟེན་དགོས། ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་དམིགས་ཚད་དེ་མི་སྒེར་གྱི་གནས་སྟངས་ལ་གཞིགས་ནས་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་དུ་120/80 mmHg ལས་དམའ་བ་རེད། འཚོ་བའི་གོམས་གཤིས་བསྒྱུར་བཅོས་བྱེད་པ་(ཟས་སྤྱོད་དང་། ལུས་རྩལ)ནས་འགོ་བཙུགས། གལ་ཏེ་སྨན་རྫས་དགོས་ན་ཆེད་མཁས་པའི་ལྟ་སྐུལ་འོག་ཏུ། གློག་རྡུལ་འཕྲོད་བསྟེན་སྟེགས་བུའི་ཐོག་བརྙན་འཕྲིན་ཁ་པར་བརྒྱུད་ནས་དམིགས་ཡུལ་སྙོམ་སྒྲིག་དང་ཉེན་ཁ་ཉུང་དུ་གཏོང་དགོས།

ཁྱིམ་དུ་ཁྲག་ཤེད་འཇལ་ཐབས། གལ་ཏེ་ངས་ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་དུ་བཀླགས་ན་ཅི་ཞིག་འབྱུང་སྲིད་དམ།

ཁྱིམ་དུ་ཚད་འཇལ་ཆེད་དུ་ངལ་གསོ་བྱེད་དགོས། ལག་པ་སྙིང་གི་མཐོ་ཚད་ལ་ཡར་འཐེན་ནས་དྲ་རྒྱའི་ཡོ་ཆས་བེད་སྤྱོད་བྱེད་དགོས། ཀློག་ནོར་གྱིས་སྨན་བཅོས་ཕྱིར་འགྱངས་བྱེད། ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་མིན་གྱི་དྲི་བའི་ལན་ཡང་དག་ལ་དུས་རྒྱུན་དུ་ཐོ་འགོད་བྱེད་དགོས། གློག་རྡུལ་འཕྲོད་བསྟེན་དང་མཉམ་དུ་མཉམ་བསྲེས་བྱེད་དགོས།

ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་ཉེན་ཁ་ཅན་རེད་དམ། ཁྲག་ཤེད་དམའ་ཤོས་གང་ཡིན་དགོས་སམ།

ཁྲག་ཤེད་དམའ་བ་དེ་ཉེན་ཁ་ཅན་ཞིག་ཡིན། དེས་གཉིད་ཤོར་བའི་ཉེན་ཁ་ཡོད། ཁྲག་ཤེད་ཀྱི་ཚད་གཞི་དམའ་ཤོས་ནི་systolic 90 mmHg དང་ diastolic 60 mmHg ཡིན། རྒྱུ་རྐྱེན་ནི་ཆུ་ཤོར་བའམ་ཡང་ན་སྨན་རྫས་ཡིན། སྔོན་འགོག་ཆེད་ཆུ་དང་ཚྭ་མང་དུ་གཏོང་དགོས། གློག་རྡུལ་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་རྗེས་འདེད་བྱེད་དགོས།

ཁྲག་ཤེད་དམའ་རུ་གཏོང་བའི་ཟས་རིགས་གང་ཡིན་ནམ། ཁྱེད་ཀྱི་ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་དགོས་སམ། ཁྱེད་རང་གི་ཚད་གཞི་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་པའི་བསླབ་བྱ།

ཁྲག་ཤེད་དམའ་རུ་གཏོང་བར་ཁོ་ཊི་ཡམ་མང་བའི་ཟས་རིགས་(ངང་ལག་དང་། ཞོག་ཁོག)ཟོས་དགོས། ཁྲག་གི་ནུས་ཤུགས་འདྲ་མཉམ་བཟོ་བར་DASHཟས་སྤྱོད་དང་ལུས་རྩལ་བྱེད་དགོས། གློག་འཕྲིན་འཕྲོད་བསྟེན་གྱི་ཟས་རིགས་མཁས་པ་དང་མཉམ་དུ་འཆར་གཞི་བཟོས་ནས་ཡུན་རིང་གི་འཕྲོད་བསྟེན་ཐོབ་ཐུབ།