ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཟེར་བ་དེ་གང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ཇི་ལྟར་ལག་བསྟར་བྱེད་དགོས་སམ།

Home Autism Test ནི་ཕ་མ་ཚོས་ཕྲུ་གུའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་སྔ་མོ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་ལྟ་ཞིབ་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་བརྟག་དཔྱད་ཐབས་ལམ་ལ་གོ། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གིས་ནད་རྟགས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་མི་ཐུབ། ཡིན་ནའང་བྱིས་པ་དེ་སྤྱོད་ལམ་དང་། བརྡ་སྤྲོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ནད་རྟགས་འགའ་ཤས་དང་། ལྷག་པར་དུ་བྱིས་པའི་དུས་སྐབས་ལ་མཐོང་བའི་ནད་རྟགས་དེ་དག་ཕ་མ་ཚོས་དོ་སྣང་བྱེད་སྐབས་ཆེད་མཁས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་གྱི་འགོ་འཛུགས་ས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་འགྱུར་ཐུབ།

ཁྱིམ་དུ་སྤྲོད་པའི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་སྤྱིར་བཏང་དྲི་བ་དང་། དོ་སྣང་ཐོ་གཞུང་། བྱ་འགུལ་ཐུང་ཐུང་བཅས་བརྒྱུད་ནས་སྤེལ་གྱི་ཡོད། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་བྱིས་པའི་མིག་འབྲེལ་དང་། མིང་ཐོག་ནས་འབོད་པའི་སྐབས་ལ་ལན་འདེབས། གྲོགས་པོ་དང་འབྲེལ་འདྲིས། རྩེད་མོའི་རྣམ་པ་། བསྐྱར་ལོག་བྱེད་པའི་སྤྱོད་ལམ། དེ་ལྟར་ཁྱིམ་ཚང་ཚོས་བྱིས་པའི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་ནང་ཉིན་རེའི་སྤྱོད་ལམ་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱས་ནས་ཐོག་མའི་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ།

ཡིན་ནའང་། ཁྱིམ་ཚང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་སྔོན་འགྲོའི་བརྟག་དཔྱད་ཁོ་ན་ཡིན་པ་བརྗེད་མི་རུང་། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གི་གྲུབ་འབྲས་གང་འདྲ་ཞིག་ཡིན་རུང་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་སྨན་པ་དང་། ཁྱིམ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ནི་ཕ་མ་ཚོར་ཤེས་རྟོགས་སྤེལ་རྒྱུ་དང་དུས་ཚོད་འོས་འཚམ་གྱི་ཐོག་ལ་གོམ་པ་བརྒྱབ་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་རེད། དོ་སྣང་འདི་དག་ཧ་ཅང་རིན་ཐང་ཆེན་པོ་ཡོད། རྒྱུ་མཚན་ནི་ནད་གཞི་སྔོན་འགོག་བྱས་ན་བྱིས་པའི་ཤེས་ཡོན་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བྱ་རིམ་ལ་ཕན་འབྲས་བཟང་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཟེར་བ་གང་ཡིན་ནམ།

Home Autism Test ནི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཁོར་ཡུག་ནང་ཕ་མ་ཚོས་བྱིས་པའི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་སྔ་མོ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བརྟག་དཔྱད་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་བརྟག་དཔྱད་ཐབས་ལམ་ཞིག་ཡིན། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་དང་། དེས་ཕྲུ་གུའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་དཔེར་ན་ཕྲུ་གུའི་འབྲེལ་འདྲིས་བྱེད་སྟངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། རྩེད་མོའི་སྤྱོད་ལམ། དེ་ནི་སྨན་བཅོས་ནད་རྟགས་བརྟག་དཔྱད་ལྟར་ཞིབ་ཕྲ་མེད་ཀྱང་། ཁྱིམ་ཚང་ཚོར་འགོ་འཛུགས་ཀྱི་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་པར་འགོ་འཛུགས་ས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

ཁྱིམ་ཚང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་ཆེད་མཁས་པས་བྱེད་པའི་སྨན་བཅོས་བརྟག་དཔྱད་དང་མི་འདྲ་བ་རེད། སྨན་བཅོས་ཚོད་ལྟའི་ནང་ཆེད་ལས་དོ་སྣང་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཚད་གཞི། ཆེད་མཁས་པའི་བསམ་ཚུལ་བཅས་ཚུད་ཡོད། ཁྱིམ་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དེ་ཕ་མའི་བརྟག་དཔྱད་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་བརྟག་དཔྱད་གཏན་འཁེལ་བྱེད་ཀྱི་མེད།

བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གི་དམིགས་ཡུལ་གཙོ་བོ་ནི་སྔོན་འགོག་ཤེས་རྟོགས་དང་། ནད་རྟགས་འབྱུང་སྲིད་པ་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པ། དགོས་མཁོ་བྱུང་སྐབས་ཁྱིམ་ཚང་ཆེད་མཁས་པ་ལ་གཏོང་རྒྱུ་དེ་རེད། དེ་ལྟར་བྱིས་པའི་དུས་ཐོག་ཏུ་ཐེ་གཏོགས་བྱེད་པའི་བྱ་རིམ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོད།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤེད་ནད་ལ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་སྟངས།[T_༢༡_ཊི།]

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་ནི་བྱིས་པའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བརྟག་དཔྱད་རིགས་མི་འདྲ་བའི་ཐོག་ནས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་ཐུབ། ཁྱིམ་ཚང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཁྱབ་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ནི་M-CHAT (བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཐོ་གཞུང་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་) བརྟག་དཔྱད་ཡིན། སྤྱིར་བཏང་ཟླ་བ་ ༡༦ ནས་ ༣༠ བར་གྱི་བྱིས་པ་ཚོར་གྲ་སྒྲིག་བྱས་པའི་བརྟག་དཔྱད་འདིས་ཕ་མ་ཚོར་དྲི་བ་མི་འདྲ་བ་ ༢༠ དྲིས་ནས་བྱིས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་འདྲིས་ཀྱི་ནུས་པ་དང་སྤྱོད་ལམ་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ལོ་ཚད་ཆེ་བའི་སྡེ་ཚན་ལ་སྤྱོད་པའི་AQ (Autism Spectrum Quotient) བརྟག་དཔྱད་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཅིག་ཡིན་ཞིང་།

ཁྱིམ་དུ་བྱེད་པའི་དྲ་ཐོག་ནས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་རྒྱུན་དུ་རིམ་པ་ཁ་ཤས་ནང་འགྲོ་གི་ཡོད། དང་པོ་ལོ་ཚད་འོས་འཚམ་གྱི་སྡེ་ཚན་ལ་ཚོད་ལྟ་ཞིག་འདེམས་སྒྲུག་བྱས་ཏེ་དྲི་བ་ཁག་ལ་ལན་གཟབ་ནན་གྱིས་བཏབ་ཡོད། དྲི་བ་དེ་དག་གིས་བྱིས་པའི་མིག་འབྲེལ་དང་། ཁོང་གི་མིང་ལ་ལན་འདེབས་བྱེད་པ། ལད་ཟློས་བྱེད་པའི་སྒྱུ་རྩལ། རྩེད་མོའི་རྣམ་པ་། བརྟག་དཔྱད་དེ་མཇུག་སྒྲིལ་རྗེས་མ་ལག་གིས་ལན་འདེབས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་ནས་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཕ་མ་ཚོར་བསྟན་ནས་དགོས་མཁོ་བྱུང་ན་ཆེད་མཁས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་དགོས་པའི་བསམ་འཆར་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད།

ཉེ་བའི་ལོ་ཤས་ནང་ཁ་པར་གྱི་མཉེན་ཆས་བརྒྱུད་ནས་བྱེད་པའི་རང་དབང་མེད་པའི་ཚོད་ལྟ་དེ་ཧ་ཅང་ཁྱབ་གདལ་དུ་ཕྱིན་ཡོད། མཉེན་ཆས་འདི་དག་གིས་དྲི་བ་དྲིས་ལན་དང་བརྙན་འཕྲིན་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཐབས་གཉིས་ཀ་སྤྲོད་ཐུབ། དེ་ལྟར་བྱས་ན་ཕ་མ་ཚོས་ཚོད་ལྟའི་བྱ་རིམ་དེ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ཐོག་ནས་སྤེལ་ཐུབ་པ་དང་གྲུབ་འབྲས་ཐོ་འགོད་བྱས་ནས་ཡར་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་ཡོད་མེད་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་ཐུབ།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་ལོ་ཚད་སྡེ་ཚན་གང་ལ་འཚམ་པོ་ཡོད་དམ།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དུས་ཡུན་འདིའི་རིང་ལ་མིག་ཐུག་མ་བྱེད་པ་དང་། རང་ཉིད་ཀྱི་མིང་ལ་ལན་མ་བཏབ་པ། ལད་ཟློས་བྱེད་པའི་སྤྱོད་ཚུལ་མེད་པ། དེར་བརྟེན་ལོ་ཆུང་དུས་ནས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་དེས་དགོས་མཁོ་བྱུང་སྐབས་ཆེད་མཁས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལ་མགྱོགས་པོ་གཏོང་ཐུབ།

ལོ་ ༣ ནས་ ༦ བར་གྱི་བྱིས་པ་ཚོའི་ནང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། རྩེད་མོ། གྲོགས་པོའི་འབྲེལ་བ། ལོ་ཚད་ཀྱི་སྡེ་ཚན་འདིའི་ནང་དུ་འཆར་ཡན་གྱི་རྩེད་མོ་རྩེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་པ་དང་། ཐུན་མོང་གི་སྤྲོ་བ་མཉམ་སྤྱོད་བྱེད་མི་ཐུབ་པ།

ཁྱིམ་དུ་རང་དབང་མེད་པའི་ནད་རྟགས་ཇི་ལྟར་ངོས་འཛིན་བྱེད་དགོས་སམ།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་ངོས་འཛིན་བྱེད་པ་ནི་ཕྲུ་གུའི་ཉིན་རེའི་འཚོ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་རང་བྱུང་གི་སྤྱོད་ལམ་ལ་དོ་སྣང་བྱེད་པ་བརྒྱུད་ནས་ཡོང་ཐུབ། ཕྲུ་གུ་རེ་རེའི་འཕེལ་རྒྱས་མི་འདྲ་བ་ཡོད་ཀྱང་། སྤྱིར་བཏང་གི་མཚོན་རྟགས་ཁ་ཤས་ནི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་སྔོན་བརྡ་གཏོང་བའི་རྟགས་མཚན་ཡིན། དེའི་ནང་ནས་གཙོ་བོ་ནི་མིག་འབྲེལ་མ་བྱེད་པ་ཡིན། བྱིས་པའི་དུས་ནས་ཕྲུ་གུ་ཚོས་ཕ་མ་དང་མིག་འབྲེལ་བྱེད་རྒྱུའི་རེ་བ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གལ་ཏེ་བྱིས་པས་མིག་ཐུག་བྱེད་པ་སྔོན་འགོག་བྱེད་པ་དང་། དུས་ཡུན་ཐུང་ཐུང་རིང་མིག་ཐུག་བྱེད་པ། ཡང་ན་མིག་ཐུག་རྩ་བ་ནས་མ་བྱེད་པ་ཡིན་ན། གནས་སྟངས་འདི་ལ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས།

གལ་ཆེ་བའི་རྟགས་གཞན་ཞིག་ནི་མིང་ལ་ལན་མ་བཏབ་པ་དེ་རེད། རང་དབང་མེད་པའི་རྟགས་མཚན་ནང་ཕྲུ་གུ་དེ་ཁོང་གི་མིང་འབོད་སྐབས་ཁོ་རང་ལ་ཁ་ཕྱོགས་མི་བསྒྱུར་བ་དང་། གནས་སྟངས་འདི་ཐོས་ཤེས་ཀྱི་དཀའ་ངལ་དང་མགོ་རྙོག་བཟོ་སྲིད་པས་དེ་ལ་གཟབ་ནན་གྱིས་དཔྱད་ཞིབ་བྱེད་དགོས།

བསྐྱར་ལོག་བྱེད་པའི་འགུལ་སྐྱོད་ ནི་ཁྱིམ་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་ཐུབ་པའི་མངོན་གསལ་དོད་པའི་རྟགས་མཚན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། ལག་པ་བརྡབ་པ་དང་གཡོ་འགུལ་བྱེད་པ་དང་དངོས་པོ་བསྒྱུར་བ་དང་ཚིག་གཅིག་པའམ་སྒྲ་གཅིག་པ་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་ཚུལ་ནི་སྤྱིར་བཏང་ཡིན། གཡོ་འགུལ་འདི་དག་བྱིས་པ་ལ་ངལ་གསོ་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཤིག་ཡིན་སྲིད། འོན་ཀྱང་དེ་དག་ཡང་ཡང་དང་མུ་མཐུད་དུ་བྱུང་ཚེ་ལྟ་རྟོག་བྱེད་དགོས།

མཐའ་མར་བྱིས་པའི་ རྩེད་མོའི་རྣམ་པ་ནི་གལ་ཆེ་བའི་ལམ་སྟོན་ཞིག་རེད། རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུ་ཚོར་རྒྱུན་དུ་འཆར་ཡན་གྱི་རྩེད་མོ་རྩེད་པར་དཀའ་ངལ་འཕྲད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཁོང་ཚོས་རྩེད་ཆས་དེ་དག་དམིགས་ཡུལ་གྱི་ཆེད་དུ་བེད་སྤྱོད་གཏོང་བའི་ཚབ་ཏུ་རྩེད་ཆས་བསྡུ་རུབ་དང་དབྱེ་འབྱེད་བྱེད་པ་སོགས་ཀྱི་རྩེད་མོ་བསྐྱར་ལོག་ལ་དགའ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྩེད་མོ་ལ་སྤྲོ་བ་མེད་པ་དེ་ཡང་བསམ་གཞིག་བྱེད་དགོས།

ཚན་རིག་གིས་ཁས་ལེན་བྱས་པའི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད།

རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ནང་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་ཁ་ཤས་ལ་ཚན་རིག་གི་ནུས་ཤུགས་དང་བློ་གཏད་ཆོག་པའི་ཚད་གཞི་ཡོད། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་ཆེད་མཁས་པས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་པ་དང་ནད་རྟགས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པའི་བྱ་རིམ་ནང་ནུས་པ་གལ་ཆེན་འདོན་བཞིན་ཡོད། མང་ཆེ་བ་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལག་ཆ་གཅིག་ནི་M-CHAT-R/F (བྱིས་པ་ཆུང་ཆུང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ཐོ་གཞུང་བསྒྱུར་བཅོས་བྱས་པ་ – རྗེས་འདེད་དང་མཉམ་དུ་བསྐྱར་ཞིབ་བྱས་པ) བརྟག་དཔྱད་ཡིན། ཟླ་བ་ ༡༦ ནས་ ༣༠ བར་གྱི་བྱིས་པ་ཚོའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་ཚད་གཞི་འདི་ཕ་མ་ཚོར་དྲི་བ་དྲིས་ནས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་ཉེན་ཁ་སྔ་མོ་ནས་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་རྒྱུའི་དམིགས་ཡུལ་འཛིན་པ་དང་།

ཚན་རིག་གི་ལག་ཆ་གཞན་ཞིག་ནི་**CAST (བྱིས་པའི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་འོད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་)**ཡིན། ལོ་༤ནས་༡༡བར་གྱི་བྱིས་པ་ཚོར་བེད་སྤྱོད་བྱེད་པའི་CASTནི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་འདྲིས་དང་། སྐད་ཡིག སྤྱོད་ལམ། རྩེད་མོའི་སྒྱུ་རྩལ་བཅས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་ཁྱབ་ཆེ་བ་ཞིག་ཡིན། སློབ་གྲྭའི་ལོ་ཚད་ལ་སླེབས་པའི་བྱིས་པ་ཚོའི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་འབྱུང་འགྱུར་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་ཐབས་ཤེས་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

ཁྱབ་ཆེ་བ་དང་མཁས་པས་ལམ་སྟོན་བྱེད་པའི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ནང་ནས་ ADOS (རང་དབང་མེད་པའི་ནད་རྟགས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་དུས་ཚོད་) མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད། ADOS ནི་བྱིས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བ་དང་། བརྡ་སྤྲོད། རྩེད་མོའི་སྤྱོད་ལམ་བཅས་ལ་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཚད་གཞི་ཅན་གྱི་ཚོད་ལྟ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།

དྲ་ཐོག་ནས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་གྲགས་ཆེ་ཤོས།

བརྟན་པོ་དང་གནས་ཚུལ་ལྡན་པའི་དྲ་ཐོག་གི་ཐོན་ཁུངས་ནི་ཁྱིམ་དུ་རང་དབང་མེད་པའི་ནད་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་འདོད་ཡོད་པའི་ཕ་མ་ཚོར་ཧ་ཅང་གལ་ཆེན་པོ་རེད། རྒྱལ་སྤྱིའི་སྟེགས་བུ་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ལམ་སྟོན་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། ལྷག་པར་དུ་ནད་རྟགས་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་བྱ་རིམ་ལ་གྲ་སྒྲིག་བྱེད་པ་དང་། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གིས་ནད་རྟགས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་ཐུབ་ཀྱི་མེད་ཀྱང་། ཕ་མ་ཚོར་ཐོག་མའི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་བེད་སྤྱོད་གཏོང་མང་ཤོས་བྱེད་པའི་ཐོན་ཁུངས་ཤིག་ནི་ཨོ་ཊི་ཟམ་སི་པེག་སི་དྲ་ཚིགས་ཡིན། སྟེགས་བུ་འདིས་དྲ་ཐོག་ཚོད་ལྟ་དང་། གནས་ཚུལ་ལྡན་པའི་ནང་དོན། དེ་བཞིན་ལོ་ཚད་མི་འདྲ་བའི་རང་དབང་མེད་པའི་ནད་རྟགས་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་གི་ལམ་སྟོན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། དྲ་ཚིགས་བརྒྱུད་ནས་ཕ་མ་ཚོར་བརྟག་དཔྱད་ཐུང་ཐུང་སྤྱོད་ཐུབ་པ་དང་། གྲུབ་འབྲས་དང་མཐུན་པའི་ཆེད་ལས་ལམ་སྟོན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད།_༨༨_ཊི།]

ChildMind.org བྱིས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ནས་བརྩི་བཀུར་ཐོབ་པའི་ཚོགས་པ་ཁག་ཅིག་གིས་ཀྱང་ཁྱིམ་ཚང་ལ་བརྟན་པོའི་ཚོད་ལྟ་དང་ལམ་སྟོན་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། སྟེགས་བུ་དེའི་ནང་རང་དབང་མེད་པའི་ནད་རྟགས་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་རོགས་བྱེད་པའི་བརྟག་དཔྱད་དང་། ཆེད་མཁས་པའི་བསམ་ཚུལ། ཁྱིམ་ཚང་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ལས་རིམ། དེ་བཞིན་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་འཕྲོད་བསྟེན་སྐོར་གྱི་ཐོན་ཁུངས་མང་པོ་ཚུད་ཡོད།

ཐུར་ཁེའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་སླེབས་སྐབས་བསམ་གཞིག་བྱེད་དགོས་པའི་དོན་ཚན་ནི་ཚོད་ལྟ་དེ་ལ་ཚན་རིག་གི་ནུས་ལྡན་ཡོད་པ་དང་། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གིས་བྱིས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཤེས་རྟོགས་བྱེད་པར་ཕན་ཐོགས་ཡོད་ཀྱང་། ནད་རྟགས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་པར་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་སྨན་པའམ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེད་མཁས་པ་ལ་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས།

ཁྱིམ་ཚང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་བརྟན་པོ་རེད་དམ།

ཁྱིམ་ཚང་ཚོས་ཕྲུ་གུའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁྱད་པར་དེ་སྔོན་འགྲོའི་དུས་རིམ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཐུབ་པའི་ཆེད་དུ་བཟོས་པའི་སྔོན་འགྲོའི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ལག་ཆ་ཞིག་ཡིན། བརྟག་དཔྱད་འདི་དག་གིས་བློ་གཏད་ཆོག་པའི་ནུས་པ་འགའ་ཤས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། ཡིན་ནའང་ལ་རང་ཉིད་ཀྱིས་གཏན་འཁེལ་གྱི་ནད་རྟགས་བཟོ་བའི་ནུས་པ་མེད། གཏན་འཁེལ་གྱི་ཚད་གཞི་དེ་བེད་སྤྱོད་བཏང་བའི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་ཚན་རིག་གི་ནུས་ཤུགས་དང་། ཕ་མའི་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་ནུས་པ། དེ་བཞིན་ཁོང་ཚོས་དྲི་བ་ལ་དངོས་ཡོད་ཀྱི་ལན་འདེབས་བྱེད་མིན་ལ་གཞིགས་ནས་མི་འདྲ་བ་ཡོད། དཔེར་ན། ཚན་རིག་ལ་གཞི་བཅོལ་བའི་ཚད་གཞི་M-CHAT-R/F ལ་ཡིད་ཆེས་བྱེད་ཚད་མཐོ་པོ་ཡོད་ཀྱང་།

དེང་སང་དྲ་རྒྱའི་ཐོག་ལ་"རང་དབང་མེད་པའི་ཚོད་ལྟ་"ཞེས་པའི་མིང་ཐོག་ནས་ནང་དོན་མང་པོ་བརྗེ་རེས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། དེ་ལ་ཚན་རིག་གི་གཞི་རྩ་མེད་པ་དང་དྲི་བ་ཁ་ཤས་ལས་གྲུབ་ཡོད། དེ་ལྟ་བུའི་ རྫུན་མའམ་ཡང་ན་ནུས་མེད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་ ལས་གཡོལ་ཆེད་དུ་ཐོན་ཁུངས་དེ་བརྟན་པོ་ཡོད་པ་དང་། བརྟག་དཔྱད་དེ་ཚན་རིག་གི་གཞི་གྲངས་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་པ་དང་། གང་བྱུང་གླེང་སྟེགས་དང་ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་དྲ་རྒྱའི་ནང་དོན་ལ་གཞི་བཅོལ་ནས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དེ་འཕྲོད་བསྟེན་ལྡན་པའི་ཐབས་ལམ་ཞིག་མ་རེད།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་དྲན་ཤེས་འཕེལ་རྒྱས་དང་ཉེན་ཁ་དབྱེ་ཞིབ་བྱེད་པའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་བརྗེད་མི་རུང་། གཏན་འཁེལ་གྱི་ནད་རྟགས་ལ་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་སྨན་པ་དང་། སློབ་གསོ་མཁས་པ། ཡང་ན་དབང་རྩའི་སྨན་པ་བཅས་ཀྱིས་སྨན་བཅོས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས། ཁྱིམ་ཚང་གི་ཚོད་ལྟའི་གྲུབ་འབྲས་དེ་ཕྱོགས་གང་དུ་ཡིན་རུང་ཕ་མ་ཚོས་ཆེད་མཁས་པའི་བསམ་འཆར་མ་བཙལ་བར་གཏན་འཁེལ་གྱི་མཇུག་སྡོམ་ལ་སླེབས་རྒྱུ་དེ་འོས་འཚམ་མིན།

ཁྱིམ་གྱི་ཚོད་ལྟ་ཡང་ན་ཆེད་མཁས་པ་ཡིན་ནམ།

ཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དེ་ཁྱིམ་ཚང་ཚོས་ཕྲུ་གུའི་ནད་རྟགས་འབྱུང་སྲིད་པ་ངོས་འཛིན་བྱེད་པར་རོགས་རམ་བྱེད་པའི་གོམ་པ་ཐོག་མ་དེ་རེད། ཡིན་ནའང་བརྟག་དཔྱད་བྱས་རྗེས་ཀྱི་གྲུབ་འབྲས་ལ་མ་ལྟོས་པར་ཁྱིམ་ཚང་ཚོས་ཆེད་མཁས་པའི་བརྟག་དཔྱད་མ་ཐོབ་པར་ངེས་གཏན་གྱི་མཇུག་སྡོམ་ལ་སླེབས་རྒྱུ་དེ་འོས་འཚམ་མིན། གལ་ཏེ་ཁྱིམ་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དེས་ཉེན་ཁའི་ཚད་གཞི་སྟོན་ན། བྱིས་པའི་ སེམས་ཁམས་སྨན་པ། ཆེད་མཁས་པས་བྱིས་པ་དེ་ལ་སྨན་བཅོས་ཚོད་ལྟ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད། དོ་སྣང་བྱེད་པའི་བྱ་རིམ་བརྒྱུད་ནས་དབྱེ་ཞིབ་གཏིང་ཟབ་པོ་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། ཁྱིམ་དུ་སྤེལ་བའི་བརྟག་དཔྱད་དེ་སྔོན་འགྲོའི་བརྟག་དཔྱད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ དེ་ནི་ཆེད་མཁས་པའི་བསམ་ཚུལ་གྱིས་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་ཐབས་ལམ་འཕྲོད་བསྟེན་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན།.

རང་ཤུགས་ནད་རྟགས་དང་མགོ་རྙོག་པའི་གནས་སྟངས་

རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་དེ་གནས་སྟངས་འགའ་ཤས་དང་འདྲ་བར་གྱུར་ཡོད་པས་བརྟག་དཔྱད་ནོར་འཁྲུལ་ཅན་འབྱུང་སྲིད། དཔེར་ན། དོ་སྣང་མེད་པའི་བྱིས་པ་ཚོས་ཀྱང་བཀའ་སློབ་ལ་མ་བསྟུན་པ་དང་། གོ་རིམ་མེད་པའི་སྤྱོད་ལམ། བརྡ་སྤྲོད་བྱེད་པར་དཀའ་ངལ་ཡོད་པའི་གནས་སྟངས་སྟོན་ཐུབ་ཀྱི་ཡོད། སྐད་ཆ་དང་། འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་ལག་རྩལ། ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་དེ་དག་འཕེལ་རྒྱས་འགོར་འགྱངས་ཡོད་པའི་ཕྲུ་གུའི་རྗེས་སུ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་སྲིད་པ་རེད། གནས་སྟངས་འདིས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་དང་འདྲ་བའི་པར་རིས་ཤིག་བཟོ་སྲིད། འོན་ཀྱང་དེའི་འབྱུང་ཁུངས་མི་འདྲ་བ་རེད།

སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཇིགས་སྣང་ ནི་བྱིས་པ་ཁ་ཤས་ལ་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དེས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁོར་ཡུག་ལས་ཕྱིར་འཐེན་བྱེད་པ་དང་། འདི་ཡང་རང་དབང་མེད་པའི་ནད་དང་མགོ་རྙོག་བཟོ་ཐུབ། འོན་ཀྱང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འཇིགས་སྣང་ནང་ཕྲུ་གུ་དེ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་བྱེད་འདོད་ཡོད་ཀྱང་སེམས་ཁྲལ་གྱི་རྐྱེན་པས་ཐག་རིང་དུ་བསྡད་ཡོད། རང་དབང་མེད་པའི་ནད་གཞིའི་ནང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དེ་རྒྱུན་དུ་ཚད་གཞི་ཆུང་བ་རེད། དེར་བརྟེན་དཔྱད་ཞིབ་ཡང་དག་བྱེད་པར་ཆེད་མཁས་པའི་དབྱེ་ཞིབ་གལ་ཆེན་པོ་རེད།

ཁྱིམ་ཚང་གི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་གྲུབ་འབྲས་དེ་གང་འདྲ་བྱས་ནས་དོན་འགྲེལ་བྱེད་དགོས་སམ།

ཁྱིམ་གྱི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེས་རྒྱུན་དུ་ཚད་གཞིའི་མ་ལག་ ཡང་ན་ཉེན་ཁའི་ཚད་གཞི་ ཐོག་གྲུབ་འབྲས་སྤྲོད་ཀྱི་ཡོད། བརྟག་དཔྱད་ཀྱི་མཇུག་ཏུ་“ཉེན་ཁ་དམའ་བ”དང་། “ཉེན་ཁ་བར་མ”ཡང་ན་“ཉེན་ཁ་མཐོ་བ”ལྟ་བུའི་བརྗོད་གཞི་འབྱུང་སྲིད། ཉེན་ཁ་དམའ་བ་ ཞེས་པ་ནི་བྱིས་པའི་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ལ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་མངོན་གསལ་དོད་པོ་མེད་པ་སྟོན་པ་དང་། འོན་ཀྱང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་སྔར་བཞིན་རྗེས་སུ་འབྲང་དགོས། ཉེན་ཁ་འབྲིང་བ་ གིས་ནད་རྟགས་འགའ་ཤས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། ཞིབ་ཕྲའི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་རྒྱུ་འོས་འཚམ་ཡིན་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད། གནས་སྟངས་དེ་འདྲའི་སྐབས་སུ་ཆེད་མཁས་པའི་བསམ་འཆར་ནམ་རྒྱུན་འོས་འཚམ་ཡིན། ཉེན་ཁ་ཆེ་བའི་གྲུབ་འབྲས་ཀྱིས་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་རྟགས་མཚན་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཡོད་པ་དང་ཆེད་མཁས་པས་ཕྱོགས་བསྡུས་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་དགོས་པ་སྟོན་གྱི་ཡོད།

མཇུག་འབྲས་གང་འདྲ་ཞིག་ཐོན་ཀྱང་ཕ་མ་ཚོས་སྐྲག་སྣང་མི་བྱེད་རྒྱུ་གལ་ཆེན་པོ་རེད། ཁྱིམ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ནི་བརྟག་དཔྱད་ཁོ་ན་ཡིན་པས་ནད་རྟགས་གཏན་འཁེལ་བྱེད་མི་ཐུབ། ཕྲུ་གུའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་རྒྱབ་སྐྱོར་བྱེད་པའི་གོམ་པ་ཡག་ཤོས་ནི་ཆེད་ལས་བརྟག་དཔྱད་དང་དགོས་གལ་བྱུང་སྐབས་སྔོན་འགོག་བྱེད་པའི་བྱ་རིམ་དེ་རེད།

ཆེད་མཁས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ཐོབ་པའི་གོམ་སྟབས།

གལ་ཏེ་ཁྱིམ་དུ་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པའི་རྐྱེན་གྱིས་ཉེན་ཁ་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་ཚེ་སྔོན་ལ་ཆེད་མཁས་པའི་རྒྱབ་སྐྱོར་འཚོལ་དགོས། eHealth.com.tr དྲ་ཐོག་ནས་བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་སྨན་པ་དང་། ཁྱིམ་ཚང་ཚོས་ཁྱིམ་ནས་མ་ཐོན་པར་བརྟན་པོའི་སྔོན་འགྲོའི་བརྟག་དཔྱད་ཐོབ་ཐུབ།

དེ་བཞིན་མངའ་སྡེའི་རྒྱབ་སྐྱོར་ལྟེ་གནས་ནས་ཁེ་ཕན་ཐོབ་འདོད་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་ཡང་ RAM (ལམ་སྟོན་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས་) དང་ SOLVER (བྱིས་པའི་དམིགས་བསལ་དགོས་མཁོའི་སྙན་ཞུ) བྱ་རིམ་ཡང་ཡོད། དེ་མིན་དྲ་ཐོག་སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་དང་ཆེད་མཁས་པའི་གྲོས་མོལ་ནི་བྱ་རིམ་དེ་མགྱོགས་པོ་འགོ་འཛུགས་འདོད་ཡོད་པའི་ཁྱིམ་ཚང་ལ་གདམ་ག་ཕན་ནུས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན།

ཁྱིམ་དུ་རང་དབང་མེད་པའི་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པ་དེས་ངའི་ཕྲུ་གུ་ལ་གནོད་སྐྱོན་གཏོང་ངམ། ཁྱིམ་གྱི་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་ཡོངས་རྫོགས་དོ་སྣང་དང་དྲི་བ་ལ་ལན་འདེབས་ལ་གཞི་བཅོལ་ཡོད། དེས་བྱིས་པར་ལུས་སེམས་ལ་གནོད་འཚེ་གང་ཡང་བཟོ་གི་མེད།

གལ་ཏེ་བརྟག་དཔྱད་གྲུབ་འབྲས་དེ་"ཉེན་ཁ་ཆེ་བ་"ཡིན་ན་ངས་ཅི་ཞིག་བྱེད་དགོས་སམ།
ཐོག་མར་ཁྱེད་རང་ལྷོད་པོ་གནས་དགོས། གྲུབ་འབྲས་འདིས་གཏན་འཁེལ་གྱི་ནད་རྟགས་མཚོན་གྱི་མེད། ཁྱེད་རང་གིས་ བྱིས་པའི་སེམས་ཁམས་སྨན་པ་ ཡང་ན་འཕེལ་རྒྱས་ཆེད་མཁས་པ་ལ་སྨན་བཅོས་བརྟག་དཔྱད་ཞིབ་ཕྲ་བྱེད་པར་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་དགོས།

ངས་ངའི་ལོ་2ལ་སླེབས་པའི་ཕྲུ་གུ་ལ་ཚོད་ལྟ་བྱེད་ཐུབ་བམ།
རེད། ལྷག་པར་དུ་ཟླ་བ་16–30བར་གྱི་བྱིས་པ་ཚོར་M-CHAT-R/Fཁྱིམ་དུ་རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་བརྟག་དཔྱད་བྱེད་པ་དེ་ཧ་ཅང་འཚམ་པོ་ཡོད་པ་དང་།

ཁྱིམ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་ཀྱིས་ནད་རྟགས་གཏན་འབེབས་བྱེད་ཐུབ་བམ། ཁྱིམ་གྱི་བརྟག་དཔྱད་དེ་ཚོ་སྔོན་འགྲོའི་བརྟག་དཔྱད་དང་ལམ་སྟོན་ཆེད་དུ་ཡིན། རང་ཤུགས་ནད་ཀྱི་ངེས་གཏན་གྱི་ནད་རྟགས་དེ་ཆེད་ལས་སྨན་པས་སྨན་བཅོས་བརྟག་དཔྱད་བྱས་པ་ལས་མ་གཏོགས་བྱེད་མི་ཐུབ།