Duygusal Yeme Bozukluğu Nedir? Nedenleri ve Belirtileri?
Uzman Diyetisyen Esra Aktan
Günümüzde pek çok kişi, stresli, üzgün, yalnız ya da sıkıldığı dönemlerde kendini yemek yerken bulabiliyor. Bu durum çoğu zaman açlıkla ilgili değildir; duyguları bastırma ya da hafifletme amacı taşır. İşte bu davranış duygusal yeme olarak tanımlanır. Davranış tekrarlayıcı, kontrol dışı ve kişinin yaşamını olumsuz etkileyen bir hale geldiğinde ise duygusal yeme bozukluğu olarak ele alınır.
Duygusal Yeme Nedir?
Duygusal yeme; açlık ihtiyacının değil, duygusal bir durumun tetiklediği yeme davranışıdır. Bu davranışta kişi çoğunlukla:
Tatlı,
Çikolata,
Hamur işi,
Kızartma,
Şekerli veya yağlı atıştırmalıklar
gibi yüksek kalorili yiyeceklere yönelir. Amaç tok hissetmek değil, olumsuz duyguları yatıştırmaktır.
Duygusal Yeme Bozukluğu Nedir?
Duygusal yeme davranışı sık, kontrolsüz ve zarar verici hale geldiğinde bozukluk düzeyine ulaşır. Bu durum:
Yeme düzenini bozar,
Kilo artışı riskini yükseltir,
Uzun vadede psikolojik zorluklarla birlikte seyredebilir.
Bazı durumlarda binge eating (tıkınırcasına yeme) davranışıyla ilişkilidir. Ancak her duygusal yeme davranışı bozukluk değildir; bozukluk sayılması için süreklilik ve kontrol kaybı önemlidir.
Duygusal Yeme Bozukluğu Nedenleri
Duygusal yeme bozukluğu çok faktörlü bir mekanizmayla oluşur. Başlıca nedenler:
1. Duygusal ve Psikolojik Faktörler
Stres
Üzüntü
Anksiyete
Sıkıntı
Yalnızlık
Bu duygular yeme davranışını tetikleyerek geçici bir rahatlama sağlar.
2. Çocukluk Dönemi ve Öğrenilmiş Davranışlar
Bazı kişiler çocukluk döneminde “yemekle ödüllendirilme” veya “duygularını yemekle bastırma” mekanizmasını öğrenmiş olabilir.
3. Kısıtlayıcı Diyetler ve Kontrol Problemleri
Sık yapılan diyetler, yasaklanan yiyeceklere karşı aşırı istek ve kontrol kaybına yol açabilir.
4. Biyolojik Faktörler
Serotonin ve dopamin gibi nörotransmitterlerin dengesizliği tatlı ve karbonhidrat tüketimini artırabilir.
5. Çevresel Etkenler
Medya, sosyal çevre, reklamlar ve kolay erişilebilir yüksek kalorili gıdalar davranışı pekiştirebilir.
Duygusal Yeme Bozukluğu Belirtileri
Duygusal yeme belirtileri genelde kontrolsüz, ani ve duygusal odaklıdır:
Fiziksel açlık olmadan yemek yeme
Ani ve güçlü yemek isteği
Yüksek kalorili yiyeceklere yönelme
Tokken yemeye devam etme
Yeme sonrası suçluluk veya pişmanlık hissi
Sorunları çözmek yerine yemekle bastırma
Yemek yerken farkındalığın azalması (otomatik yeme)
Bu belirtiler sık ve ısrarlı şekilde yaşanıyorsa profesyonel destek önerilir.
Duygusal Açlık ve Fiziksel Açlık Arasındaki Farklar
Duygusal ve fiziksel açlık birbirinden oldukça farklıdır:
| Özellik | Fiziksel Açlık | Duygusal Açlık |
|---|---|---|
| Başlangıç | Yavaş | Ani |
| Belirtiler | Mide gurultusu, enerji düşüklüğü | Stres, sıkıntı, yalnızlık |
| Tercihler | Her türlü yiyecek | Genelde şekerli/yağlı |
| Kontrol | Daha kontrollü | Kontrolsüz |
| Sonrası | Doygunluk | Pişmanlık / suçluluk |
Bu farkı tanıyabilmek çözümün ilk adımıdır.
Çözüm: Duygusal Yeme ile Nasıl Baş Edilir?
Duygusal yeme ile mücadelede hem zihinsel hem de davranışsal stratejiler etkili olabilir:
Farkındalık geliştirin: “Gerçekten aç mıyım?” sorusunu sorun.
Duygu takibi yapın: Yeme günlüğü duygusal tetikleyicileri fark ettirir.
Stresi yönetmeyi öğrenin: Egzersiz, nefes çalışmaları, hobi gibi alternatifler deneyin.
Dengeli beslenin: Uzun açlıklar kontrol kaybını artırır.
Gün içinde yeterli protein, lif ve sağlıklı yağ alın.
Profesyonel destek alın: Gerekirse diyetisyen + psikolog birlikte çalışılması önerilir.
Unutulmamalıdır ki duygusal yeme bir “irade sorunu” değil; duygularla baş etme şeklidir. Doğru destekle yeniden düzenlenebilir.
Uzman Diyetisyen Esra Aktan
10 Ocak 2026
