
O le a le Cortisol?
O le cortisol o se hormone taua e natia e le tino o le tino ma e ta'ua o le "stress hormone". E fesoasoani i le tino e feagai ai ma mafatiaga ma:
- paleni malosi,
- faiga moe,
- faiga puipuia,
- suka toto,
- Metabolism
.
Ae peitai, o le maualuga o le cortisol mo se taimi umi e mafai ona mafua ai le tele o faafitauli faaletino ma le mafaufau i le tino.
I Google i tausaga talu ai nei:
- “Faailoga o le maualuga o le cortisol”
- “E faʻafefea ona faʻaitiitia le homone o le atuatuvale?”
- “Lagona le vaivai i taimi uma”
- “E fa'atupuina lou mamafa ona o le popole?”
- “E mafua ai le ga'o o le manava?”
su'esu'e ua matua faateleina.
O lenei autu o se tasi lea o mataupu o loʻo faʻateleina le soifua maloloina, aemaise lava i suʻesuʻega faʻapitoa, aua o loʻo suʻesuʻeina nei e tagata faʻaoga e le gata i faʻamaʻi ae faʻapea foʻi ma mafuaʻaga o faʻafitauli e aʻafia ai le atuatuvale.
O a Fa'ailoga o le High Cortisol?
E maualuga le cortisol i nisi o taimi e tupu lemu ma atonu e le matauina mo se taimi umi.
O fa'ailoga sili ona taatele o:
1. Le vaivai faifai pea
Tagata:
- Tusa lava pe lava lana moe, atonu e le mafai ona malolo,
- e ono maualalo le malosi i le aso,
- atonu e ala mai le vaivai i le taeao.
2. Ga'o i totonu o le manava
Faateleina i le cortisol aemaise lava:
- li'o o le manava,
- vaega sulugatiti,
- circumference foliga
e mafai ona fa'ateleina le lubrication
O le tulaga ua ta'ua o le “stress manava” e fesootai ma lea tulaga.
3. Fa'afitauli mole
Kortisol maualuga:
- le mafai ona moe,
- e ala soo i le po,
- mafaufau ola pea
e ono mafua ai auga e pei ole
E sili atu ona taatele aemaise lava i tagata e faigaluega i le leva o le po.
4. O le popole ma le le mautonu
O Cortisol e feso'ota'i sa'o ile tino neura.
I nisi tagata:
- le faapalepale,
- lagona o le popolevale,
- vevesi faalemalo,
- le tulaga o le mataala pea
e ono tupu.
Lagolago mafaufau i luga ole laiga atonu e aoga mo tagata o loʻo feagai ma le mamafa o le atuatuvale ma le popole. eHealth Psychologist Tofiga Platform
Faailoga Faaletino o le Kortisol Maualuluga
5. Mana'o i Mea'ai Sugary
Cortisol maualuga:
- mana'o suamalie,
- mana'o tele i le carbohydrate,
- mea'ai i le po
e mafai ona fai.
6. Lagona o le Gagana
I nisi tagata:
- siitia le tātā fatu,
- lagona faafuaseʻi o le popole,
- se manava
e mafai ona iloa.
7. Teuga o Musole
Aemaise lava:
- ua,
- tauau,
- vaega auvae
Atonu e malo maso.
8. Fa'afitauli Taulai
Fa'atiga tumau:
- leai se gauai,
- galo,
- vaivai faalemafaufau
e mafai ona fatuina
Aisea ua Faateleina ai Cortisol?
Mafuaaga autu:
- Fa'atiga tumau
- E le masani le moe
- Ova le taumafa caffeine
- Tula faigaluega uumi
- Tino popole
- O lo o ola pea
- A'ai le paleni
E tusa ai ma le Harvard Health, o le maualuga o le maualuga o hormones o le atuatuvale e mafai ona afaina ai le metabolism. Harvard Health – Fa'atiga ma Cortisol
E Fa'atupuina le Si'itia o le Mamafa?
Ioe, e ono faafaigofieina ai le faatupulaia o le mamafa.
Kortisol maualuga:
- e mafai ona faateleina le fia'ai,
- e ono fa'aoso ai le teuina o ga'o,
- e ono faateleina ai le amio i le po.
E masani ona maua le ga'o, aemaise ile manava.
Fa'afefea ona Fa'alalo Cortisol?
1. Moe masani
O le momoe i taimi tutusa i aso uma e lagolago ai le paleni ole hormone.
2. Savali i Aso Ta'itasi
30-45 minute o le savali e mafai ona fa'aitiitia ai le fa'alavelave.
3. Fa'aitiitia Susuka ma Kafeina
O le soona inu kofe e ono faateleina ai le cortisol.
4. Fa'amalositino Manava ma Mafaufauga Loloto
E mafai ona fesoasoani e fa'afilemu le tino o le tino.
5. Mea'ai paleni
E taua le taumafa e tele i porotini, alava ma ga'o maloloina.
Mo le tausiga o mea'ai, E mafai ona maua le lagolago a tagata tomai faapitoa i luga ole laiga ile eHealth Dietitian Platform.
O afea e Fa'atalanoa ai se Fomai?
Afai:
- Afai ua leva ona e lagona le vaivai,
- Afai e aafia lou olaga i aso faisoo,
- Afai o iai sau fa'afitauli moe,
- Afai o loʻo i ai le mamafa e le mafaamatalaina
Atonu e mana'omia se su'esu'ega fa'apitoa.
Mo fa'atalanoaga foma'i i luga ole laiga, e mafai ona e fa'afeso'ota'i tagata popoto e ala ile eHealth Online Health Platform.
Fesili e Fai soo
E fa'afefea ona su'eina cortisol?
E mafai ona fua i le toto, faua po'o le urine.
E mafua ai le pa'u o lauulu?
O le mamafa tele e mafai ona faateleina ai le gau o lauulu i nisi tagata.
O le cortisol e mafua ai le ga'o o le manava?
Atonu e fesoota'i ma le ga'o o le manava.
E mafai ona faʻaitiitia atoa le cortisol?
E mafai ona faapaleni ma fetuunaiga o le olaga.
I'uga
O le maualuga o le cortisol o se tasi lea o fa'afitauli e sili ona taatele ae e le'i maitauina o le olaga fa'aonaponei. O le atuatuvale faifai pea e aafia ai e le gata o lagona; E mafai foi ona i ai ni aafiaga malolosi i le moe, mamafa, malosi ma le metabolism. E mafai ona vave iloa ma pulea i suiga o le olaga.
Punaoa Faasaienisi
- Harvard Health – Malamalama i le Tali Fa'atiga
- Cleveland Clinic – Cortisol
- Mayo Clinic – Fa'ailoga Fa'atiga
- NIH – Aafiaga Fa'atiga i le Tino