Göğüs ağrısı, Türkiye’de her yıl yüz binlerce insanın acil servise başvurma nedenlerinin başında geliyor. Birçok kişi göğsünde ağrı hissettiği anda aklına ilk gelen şey kalp krizi oluyor ve haklı olarak büyük bir korku yaşıyor. Ancak gerçek şu ki, göğüs ağrısının %70-80’i kalp dışı nedenlerden kaynaklanıyor. Yine de bu oran sizi asla rehavete kaptırmamalı çünkü kalan %20-30’luk kısım hayati önem taşıyor ve zamanında müdahale edilmezse ölümle sonuçlanabiliyor.
Bu yazıda, göğüs ağrısının en sık görülen 25 farklı sebebini en ince ayrıntısına kadar açıklayacağız. Hangi ağrının zararsız, hangisinin acil olduğunu anlamanız için ağrının yeri, şiddeti, süresi, eşlik eden belirtiler gibi tüm ipuçlarını sizinle paylaşacağız. Okuduktan sonra kendi ağrınızı çok daha iyi tanıyacak ve ne zaman sakin kalıp ne zaman vakit kaybetmeden 112’yi aramanız gerektiğini kesin olarak bileceksiniz.
Göğüs Ağrısı Çeşitleri ve Özellikleri Nelerdir?
Göğüs ağrısı herkes için aynı hissettirmez. Kimi kişi göğsünün ortasında mengene gibi sıkıştıran bir ağrı tarif ederken, kimisi yanma, batma, iğne batması gibi tamamen farklı ifadeler kullanır. Doktorlar bu farklılıkları kullanarak henüz muayene etmeden bile ağrının kaynağını büyük ölçüde tahmin edebiliyor.
Ağrı genellikle göğsün orta kısmında, sol tarafında, sağ tarafında ya da sırtına, çenesine, kollarına yayılıyormuş gibi hissedilebilir. Bazen sadece nefes alırken, bazen yemek yerken, bazen de hiç hareket etmeden otururken ortaya çıkar. Şiddeti hafif bir rahatsızlık hissinden, konuşamayacak kadar şiddetli bir acıya kadar değişebilir. Süresi birkaç saniyeden birkaç haftaya kadar uzanabilir. İşte tüm bu detaylar, ağrının sebebini bulmada en büyük rehberdir.
Kalp ve Damar Hastalıkları Kaynaklı Göğüs Ağrıları
Kalp Krizi (Miyokard İnfarktüsü)
Kalp krizinde göğüs genellikle ortada ya da sol tarafta şiddetli bir sıkışma, ezilme, ağırlık hissi olur. Hastalar “üzerime fil oturdu” ya da “göğsüm mengeneyle sıkılıyor” şeklinde tarif eder. Ağrı sol kola, çeneye, sırta, omuza yayılabilir. Beraberinde soğuk terleme, bulantı-kusma, nefes darlığı ve ölüm korkusu görülür. 20 dakikadan uzun sürer ve dinlenmekle geçmez. Kadınlarda ve yaşlılarda bazen sadece nefes darlığı ya da mide rahatsızlığı gibi atipik belirtilerle kendini gösterebilir.
Anjina Pektoris
Kalp damarlarının daralması sonucu kalbin yeterince oksijen alamamasıdır. Genellikle merdiven çıkarken, hızlı yürürken, öfkelenince ya da soğuk havada ortaya çıkar. Ağrı 2-10 dakika sürer ve dinlenmekle ya da dilaltı ilaçla (nitrat) birkaç dakikada geçer. Kararlı anjina uzun yıllardır aynı şekilde devam ederken, kararsız anjina son günlerde yeni başlamış ya da şiddeti artmışsa acil durumdur ve kriz habercisidir.
Aort Diseksiyonu (Aort Yırtılması)
Ani başlayan, “hayatımın en şiddetli ağrısı” olarak tarif edilen, sırtına doğru yırtıcı nitelikte bir ağrıdır. Tansiyon çok yüksek çıkar, nabızlarda asimetri olabilir. Her saat gecikmede ölüm riski %1-2 artar. Mutlaka aynı anda 112 aranmalı ve hastane seçilmeden en yakın acile gidilmelidir.
Perikardit ve Miyokardit
Kalp zarının iltihabıdır. Ağrı batıcı tarzda olup öne eğilmekle artar, sırt üstü yatmakla azalır. Derin nefes almak, öksürmek ağrıyı şiddetlendirir. Gençlerde viral enfeksiyon sonrası sık görülür.
Pulmoner Emboli (Akciğere Pıhtı Atması)
Ani başlayan nefes darlığı ile birlikte göğüs ağrısı olur. Ağrı genellikle nefes almakla artar. Bacakta şişlik, kızarıklık, uzun uçak yolculuğu ya da ameliyat sonrası hareketsizlik öyküsü varsa şüphe artar.
Sindirim Sistemi Kaynaklı Göğüs Ağrıları
Reflü (GERD) – En Sık Kalp Kriziyle Karıştırılan Sebep
Mide asidinin yemek borusuna kaçması sonucu göğüs ortasında yanma tarzında ağrı olur. Genellikle yemekten sonra, yatınca, öne eğilince artar. Ağza acı su gelmesi, geğirme, boğazda takılma hissi eşlik eder. Birçok hasta “kalp krizi geçiriyorum” diye acile gider ama yapılan tetkikler tamamen normal çıkar.
Özofagus Spazmı
Yemek borusu kaslarının ani ve şiddetli kasılmasıdır. Ağrı kalp kriziyle birebir aynı olabilir: ezici, sol kola vuruyor, terleme yapıyor. Ancak birkaç dakika içinde kendiliğinden geçer. Soğuk ya da sıcak içecekler tetikleyebilir.
Safra Kesesi Taşları ve Pankreatit
Sağ üst kadran ya da göğüs alt kısmında şiddetli ağrı olur, sırta vurur. Yağlı yemekten sonra başlar, bulantı-kusma eşlik eder.
Kas ve İskelet Sistemi Kaynaklı Göğüs Ağrıları
Kostokondrit (Tietze Sendromu)
Kaburgaların göğüs kemiğiyle birleştiği kıkırdakların iltihabıdır. Ağrı keskin ve batıcıdır, parmakla bastırınca tam o noktada şiddetli ağrı olur. Öksürmek, derin nefes almak, kolları hareket ettirmek ağrıyı artırır. Genellikle viral enfeksiyon sonrası görülür ve birkaç hafta içinde kendiliğinden geçer.
Kas Gerilmesi ve Fibromiyalji
Spor sonrası, ağır kaldırma ya da yanlış pozisyonda uyuma sonrası olur. Ağrı hareketle artar, dinlenmekle azalır. Dokunmakla hassasiyet vardır.
Solunum Sistemi Kaynaklı Göğüs Ağrıları
Pnömoni ve Plörit
Zatürreye bağlı akciğer zarının iltihabında nefes almakla batan tarzda ağrı olur. Ateş, balgamlı öksürük, halsizlik eşlik eder.
Pnömotoraks (Akciğer Sönmesi)
Özellikle uzun boylu, zayıf genç erkeklerde ani başlayan, bir tarafa lokalize göğüs ağrısı ve nefes darlığı olur. Sigara içenlerde risk çok yüksektir.
Psikolojik Kökenli Göğüs Ağrıları
Panik Atak
Ani başlayan yoğun göğüs ağrısı, kalp çarpıntısı, nefes alamama hissi, ölüm korkusu ile karakterizedir. Ağrı 10-20 dakika sürer ve kendiliğinden geçer. Hastalar sık sık acile gider ama tüm tetkikler normal çıkar.
Zona (Herpes Zoster)
Göğüs bölgesinde tek taraflı, zonklayıcı ağrı başlar, birkaç gün içinde aynı bölgede su dolu döküntüler çıkar.
Ne Zaman Acilen Doktora Gitmelisiniz?
Aşağıdaki durumlardan biri varsa vakit kaybetmeden 112’yi arayın veya en yakın acile gidin:
- Ağrı yeni başladı ve giderek şiddetleniyor
- Ağrı 5 dakikadan uzun sürüyor ve dinlenmekle geçmiyor
- Soğuk terleme, bulantı, kusma, bayılma hissi var
- Nefes darlığı ciddi boyutta
- Çeneden aşağıya, kollara, sırta doğru yayılım var
- Tansiyon yüksek ya da düşük, nabız düzensiz
- Şeker hastalığı, sigara, yüksek kolesterol gibi risk faktörleriniz var
- Daha önce kalp hastalığı geçirdiyseniz
- Ağrı fiziksel aktiviteyle başladı
- Bilinciniz bulanıklaşıyor ya da konuşamıyorsunuz
Doktor Size Ne Soracak ve Hangi Tetkikleri Yapacak?
Acil servise gittiğinizde önce EKG çekilecek ve kan alınacak (troponin, D-dimer gibi). EKG normalse ve troponin yükselmediyse kalp krizi ihtimali büyük ölçüde azalır. Ardından göğüs röntgeni, gerekirse kalp ultrasonu (ekokardiyografi), efor testi ya da koroner BT anjiyografi istenebilir. Reflü şüphesinde endoskopi, kas-iskelet ağrısında fizik muayene yeterlidir.
Evde Rahatlama Yöntemleri ve Öneriler
- Reflü şüphesi varsa yatak başını 15-20 cm yükseltin, akşam yemeğini yatmadan en az 3 saat önce yiyin, çikolata, kahve, asitli içeceklerden uzak durun.
- Kas ağrısı için sıcak duş ya da sıcak havlu uygulaması rahatlatır.
- Panik atak geçiriyorsanız yavaş ve derin nefes alın (4 saniye içine çek, 4 saniye tut, 8 saniye ver).
- Kostokondrit için bir süre ağır kaldırmayın, ibuprofen grubu ilaçlar faydalı olabilir (doktorunuza danışarak).
Sık Sorulan Sorular
Göğüs ağrısı sol kolda olursa kesin kalp krizi midir?
Hayır, kesin değildir. Reflü, özofagus spazmı, kas ağrısı, panik atak da sol kola yayılabilir. Ancak sol kol ağrısı varsa risk yüksek olduğu için acile gitmek en güvenli yoldur.
Göğüs ağrım yemekten sonra oluyor, kalp hastalığı olabilir mi?
Yemekten sonra olan göğüs ağrısı genellikle reflü ya da özofagus kaynaklıdır. Kalp krizi nadiren yemekle ilişkilidir. Yine de yeni başladıysa ve şiddeti artıyorsa dikkatli olmak gerekir.
Gençlerde göğüs ağrısı neden olur? Kalp krizi geçirebilir miyim?
20-30 yaş arası gençlerde en sık nedenler panik atak, kostokondrit, kas ağrısı ve reflüdür. Kalp krizi çok nadirdir ama ailesinde erken yaşta kalp hastalığı olanlar, sigara kullananlar, kokain gibi madde kullananlarda risk artar.
Göğüs ağrısı ile birlikte sırt ağrısı varsa ne anlama gelir?
Sırtına vuran göğüs ağrısı kalp krizi, aort diseksiyonu, pankreatit, safra kesesi iltihabı ya da özofagus yırtılması gibi ciddi durumları düşündürür. Acilen hastaneye gidilmesi gerekir.
Göğüs ağrısı kaç dakika sürerse acile gitmeliyim?
5 dakikadan uzun süren ve şiddeti artan her göğüs ağrısında beklemeden 112 aranmalıdır. “Biraz daha bekleyeyim” düşüncesi hayati risk yaratabilir.
