
Vakararavi
Ulutaga: Veivakabobulataki: Na Vuna, Mataqali, ivakatakilakila kei na iwalewale ni Veiqaravi
Vakacuruma:
Na vesuki e dua na mate ni uto tudei ka vakatakilakilataki ena gagadre kaukauwa me baleta e dua na itovo se ka e vakayalia na tamata yadua na lewa kei na vakaleqai ni cakacaka ni bula ena veisiga. Na bula ni gauna oqo, na veika e vakavuna na lomaocaoca, tekinolaji kei na veimaliwai vakailawalawa sa vakavuna na veimataqali veivakabobulataki. Na vesuki e dua na iwalewale e sega walega ni tara na tamata yadua, ia na matavuvale talega, vanua ni bula kei na bula raraba.
1. Na cava na veivakabobulataki?
Na veivakabobulataki sai koya na nona vakayagataka tikoga e dua na tamata na wainimate gaga se tomana tikoga na itovo dina ga ni sa vakaleqai koya. Na vesuki ena ivakatagedegede ni vakasama; dopamine e salavata kei na iwalewale ni sausaumi, vuli, impulsivity kei na yali ni lewa
2. Mataqali Veivakabobulataki
.Na veivakabobulataki e sega walega ni okati kina na vakayagataki ni wainimate gaga. Mataqali manumanu kila nikua:
2.1 Na vakayagataki ni wainimate gaga.-
Alcohol
-
Nikotini
- Na wainimate gaga (opioid, amphetamine, cocaine, cannabinoid, kei na so tale) [40_T]
-
Na wainimate vakavuniwai (na wainimate gaga, wainimate ni mosi ni opioid, kei na so tale)
-
Tekinolaji & veivakabobulataki ni qito
-
Veitabaki ni veimaliwai vakaveiwekani
-
-
Adicción sexual
-
Veisau ni volivoli
[70_T] -
Vakabobulataki ni kakana
[75_T]
Qito & vakaukauwa yago vesuki (fomu ni vakasama)
2.3 Na veivakalolomataki vakayalo/vakasama vakaveiwekani
-
Vakararavi ena veimaliwai (veiwekani vakararavi)
-
Vakadeitaki ni vakararavi
-
Vakacacani ni Cakacaka
[97_T]3. Na veika e vakavuna na veivakabobulataki.
Na veivakabobulataki e dua na iwalewale ni veika e vuqa. 3.1 Na veika e baleta na bula.
-
Vakasama vakayago
- Veisau ena mona ni uto.
-
Gauna ni veivakatorocaketaki (ka rerevaki ni itabagone)
- Na veivakalolomataki
-
Loocaoca, lomabibi
-
Leqa ni lewa ni gagadre
-
Na ituvatuva ni tamata
-
Veiwekani vakavuvale
-
Vakaraitaka na veika bula wavoliti keda
-
Ciqomi ni itovo vakavanua
-
Veivakaocai ni bula raraba
4. Na ivakatakilakila (Me kilai vakacava?)
.Na ivakatakilakila ni veivakabobulataki e dau tekivu vakailasu:
-
Vakayali ni lewa
-
Vakatorocaketaki ni vosota (levu cake na gadrevi ni kena revurevu vata ga)
- Na ivakatakilakila ni biubiu
-
Vakaleqai ena cakacaka, vuli se bula vakavuvale
Na itovo ni vuni kei na cakitaki
-
Loocaoca, cudru, veivakacacani
-
Vakaleqai ena veimaliwai vakaveiwekani
5. Na Veiwekani ni Veivakabobulataki kei na Uto
. Na ivakaraitaki ni neuroscience e vakamacalataka na vesuki ena veisau ni isau :
Dopamine → Veivakauqeti → Sausaumi → Tokaruataki → itovo → Veivakabobulataki [T_2]
Na kena vakaleqai na cortex ni mata e liu e vakavuna na vakaleqai ni vakatulewa kei na lewa ni gagadre.
6. Veiqaravi kei na iwalewale ni veivuke
.Na veiqaravi e dodonu me vakatabakidua ki na tamata yadua. Na veivuke e vuqa na kena iwalewale:
6.1 Veiqaravi ni vakasama-
CBT (Veiqaravi ni itovo ni vakasama)
- Veitarogi ni Veivakauqeti (MI)
-
DBT
[222_T] -
Terapia de Esquema
[226_T] -
Terapia de la Familia
-
Na kena cicivaki na ivakatakilakila ni vakasuka
-
Veiqaravi ni ituvaki ni vakasama e salavata mai
[242_T] - Na ikuri ni wainimate gaga (me vaka na veiqaravi ni nikotini, veivakacacani ni opioid)
-
Veiqaravi ni ilawalawa
-
Veitokoni ni veitokani
[259_T]
12 na parokaramu ni digitaki.
Na veisoqoni ni dauvakasama ena initaneti, vuniwai ni vakasama kei na dauvakadidike ni kakana e vakalevutaka na nona rawata na tamata yadua na veiqaravi. vakaitavi & vakamuri na iwiliwili e tubu vakabibi vei ira na itabagone kei na itabagone qase cake.
7. Na kena tarovi na veivakabobulataki
.Na kena tarovi e vakamacalataki ena tolu na ivakatagedegede:
Praimari: Vuli kei na kila
[279_T]Karua: Dikevi taumada kei na vakadidike ni ririko
itataqomaki ni lesu tale mai
8. Na i Tavi ni Soqosoqo, Matavuvale kei na Vanua
.Na veivakabobulataki e dua na iwalewale vakailawalawa, sega ni dua na tamata yadua. Na veitokoni ni matavuvale kei na vakalailaitaki ni veivakacacani e vakaukauwataka na veiqaravi.
[290_T] 9. Veivakabobulataki kei na veivakacacani .Na veivakacacani e dua na leqa levu duadua e vakaberaberataka na vakasaqarai ni veiqaravi. Na iwalewale ni gauna oqo e dua na vosa e "kila, sega ni beitaki".
[296_T]Na kena macala
Na vesuki e dua na iwalewale vereverea ia e rawa ni qaravi. Na veivakabulabulataki ni tamata yadua kei na veimaliwai e rawa ena iwalewale vakasaenisi, veitokoni ni veimaliwai kei na veivuke vakacakacaka.
Veitokoni ni dauvakadidike ni vakasama ena initaneti kei na e-Bula
Kevaka o sotava tiko na ivakatakilakila ni veivakabobulataki digitaki, e rawa ni o rawata na veitokoni vakacakacaka ena nomu veitaratara kei ira na kenadau ni vakasama ena eHealth. Cakava na gauna ni kenadau Janueri 2026 17 ni Janueri 2026