
Yintoni i-Urticaria?
Ukurhawuzelelwa, ukudumba kunye namaqhakuva abomvu avele ngesiquphe eluswini yenye yeengxaki zesikhumba ezixhaphakileyo eluntwini. Igama lezonyango lesi sifo, esaziwa njenge urticaria, yi urticaria. I-Urticaria, enokubonwa kuwo onke amaqela obudala, ukusuka kubantwana ukuya kubantu abadala, ihlala isombulula ngokuzenzekelayo ngexesha elifutshane, kodwa kwabanye abantu inokuphinda ivele kwiiveki, iinyanga okanye iminyaka.
I-Urticaria yintshukumo ephuhlayo ngenxa yokukhutshwa kwe-histamine kunye neekhemikhali ezifanayo kwiiseli zemasti esikhumbeni. Ngenxa yale mpendulo, ukurhawuzelelwa, ubomvu kunye ne-blister kwenzeka esikhumbeni. Nangona abantu abaninzi benxulumanisa i-urticaria kuphela ne-allergies, usulelo, amayeza, ukuvuselela umzimba, uxinzelelo kunye nezinye izifo ezingapheliyo zinokubangela le meko.
Nangona i-urticaria ingeyongxaki enkulu yezempilo kwiimeko ezininzi, ukuhlaselwa rhoqo okanye iimeko ezikhatshwa ziimpawu ezinjengokuphelelwa ngumphefumlo kunye nokudumba kwemilebe kufuneka zivavanywe ngumsebenzi wezempilo.
Ngokufutshane
Urticaria (hives) sisifo solusu esibonakala ngokurhawuzelelwa, ukudumba kunye namaqhakuva abomvu athi avele ngesiquphe eluswini. Ngokuqhelekileyo ikhula ngenxa yokukhululwa kwe-histamine kwaye inokuthi iqhutywe zizinto ezininzi ezahlukeneyo ezifana ne-allergies, usulelo, amayeza, ukuvuselela umzimba okanye uxinzelelo. Ngoxilongo olufanelekileyo kunye nonyango, iimpawu zinokulawulwa ngempumelelo kwizigulane ezininzi.
Iyenzeka Njani i-Urticaria?
Isiseko se-urticaria yinkqubo yebhayoloji eyenziwe yi-immune system kunye neeseli zemast eluswini. Iiseli zeMast zikholisa ukukhusela umzimba kusulelo kunye nezinto zangaphandle. Nangona kunjalo, kwezinye iimeko, ivuselelwa kakhulu kwaye ikhupha iikhemikhali ezahlukeneyo, ngakumbi i-histamine.
Ngenxa yokukhutshwa kwehistamine:
- Iinqanawa ezincinci kulusu zanda.
- Ukwanda kweVascular permeability.
- Ulwelo luvuza ngaphantsi kwesikhumba.
- Ukurhawuzelelwa kuyenzeka.
- Amaqhuma afana neHives ayenzeka.
Ngoko ke, irhashalala yeurticaria iqhele ukuvela kwimizuzu embalwa kwaye iphele ngokukhawuleza. Irhashalala elithi shwaka kwenye indawo lingaphinda livele kwenye indawo emzimbeni emva kwexesha elifutshane.
Ziziphi iimpawu ze-urticaria?
Iimpawu ze-Urticaria zinokwahluka kumntu nomntu. Ngelixa abanye abantu berhawuzelelwa nje kancinci, ezinye izigulana zinokuba nerhashalala echaphazela iindawo ezinkulu zolusu.
Ezona mpawu zixhaphakileyo zezi:
- Ukurhawuzelelwa ngamandla
- Bomvu okanye ulusu amacwecwe aphakanyisiweyo
- Irhashalala efana neHives
- amaqhuma asuswayo
- Ububomvu obuphelayo kuxinzelelo
- Imvakalelo yokutshisa okanye elumayo
- IiRasha ezinokuvela nakweliphi na ilungu lomzimba
Enye yezona mpawu zibalulekileyo zerhashalala yeurticaria kukuba isilonda esinye siqhele ukunyamalala ngaphandle kokushiya umkhondo kwisithuba se-24 iiyure. Nangona kunjalo, amaqhakuva amatsha anokukhula kwiindawo ezahlukeneyo zomzimba ngeli xesha.
Kwezinye izigulana, i-urticaria inokukhatshwa kukudumba kwezicubu ezinzulu ezibizwa ngokuba yi angioedema. Ukudumba kwimilebe, iinkophe, ulwimi, okanye umqala kufuna uxilongo lwezonyango olukhawulezileyo njengoko kusenokwenza ukuphefumla nzima.
Zintoni Iintlobo zeUrticaria?
Urticaria yohlulwe yangamaqela amabini aphambili ngokobude bayo.
Acute Urticaria
Imeko apho iimpawu zihlala ngaphantsi kweeveki ezi-6 ibizwa ngokuba yi-acute urticaria. Lolona hlobo luqhelekileyo lwe-urticaria kwaye luhlala ludibene nosulelo, amayeza okanye ukutya. Kwizigulana ezininzi, iyachacha ngokupheleleyo ngonyango olululo.
I-urticaria eNgapheliyo
Iimpawu eziqhubeka ngaphezu kweeveki ezi-6 zichazwa njenge-urticaria engapheliyo. Uhlaselo lunokuphinda luqhubeke iiveki okanye iinyanga. Isizathu esichanekileyo asinakugqitywa kwinxalenye ebalulekileyo ye-urticaria engapheliyo. Kwezinye iimeko, izifo ze-autoimmune, usulelo olungapheliyo, okanye izinto ezibangela umzimba zisenokudlala indima.
Yintoni uMahluko phakathi kweUrticaria kunye neAngioedema?
Ngelixa i-urticaria ichaphazela iileya ezingaphezulu zolusu, i-angioedema ibonakala ngokudumba okuphuma kwizihlunu ezinzulu.
I-Angioedema yeyona ixhaphakileyo:
- Emilebeni
- Kwiinkophe
- Ngolwimi
- Ezidleleni
- Ezandleni nasezinyaweni
iboniwe.
I-angioedema ekhula kwindawo yomqala inokufuna ungenelelo olukhawulezileyo njengoko inokwenza ukuphefumla nzima.
Yintoni Ebangela I-Urticaria?
I-Urticaria sisifo solusu esingaphuhlisiyo ngenxa yesizathu esinye kwaye izinto ezininzi ezibangela ukuba zidlale indima. Nangona isizathu esicacileyo sinokuchongwa kwabanye abantu, i-trigger echanekileyo ayinakugqitywa, ngokukodwa kwinxalenye ebalulekileyo yeemeko ze-urticaria ezingapheliyo. Ke ngoko, imbali yesigulana eneenkcukacha ibaluleke kakhulu kuvavanyo lwe-urticaria.
Abona nobangela baxhaphakileyo zezi:
1. Iintshukumo Zokwalana Nezinto
Okunye ukutya, amayeza okanye ukuhlatywa kwezinambuzane kunokuvuselela amajoni omzimba kwaye kubangele ukukhutshwa kwehistamine. Ngokukodwa, ezi meko zilandelayo zinokubangela urticaria ebukhali:
- I-Shellfish
- Amandongomane kunye namanye amandongomane
- Iqanda
- Ubisi
- Amanye amayeza okubulala iintsholongwane
- Amayeza okuthomalalisa iintlungu (ingakumbi iqela le-NSAID)
- Ukulunywa kwenyosi kunye nezinambuzane
Nangona kunjalo, ayilulo lonke uhlaselo lweurticaria olubangelwa kukwalana. Ngesi sizathu, i-urticaria ye-aleji ayinakufunyaniswa ngokujonga nje iimpawu.
2. Usulelo
Omnye unobangela oqhelekileyo we-acute urticaria ebantwaneni lusulelo lwentsholongwane. Umkhuhlane, usulelo lomjelo ongasentla wokuphefumla kunye nolunye usulelo lwebhaktiriya lungenza amajoni omzimba asebenze kwaye abangele iurticaria yethutyana.
Olunye usulelo olungapheliyo lusenokunxulunyaniswa nohlaselo olude lwe-urticaria. Ngoko ke, kubalulekile ukuphanda usulelo olusisiseko kwizigulana ezibonwa ziyimfuneko.
3. Izinto ezibangela umzimba
Kwabanye abantu, iurticaria inokuvela ngenxa yovuselelo lomzimba olusingqongileyo.
Ezi ziquka:
- Umoya oshushu
- Imozulu ebandayo
- Ukukhanya kwelanga
- Uxinzelelo
- Umthambo
- Ukubila
- Umxholo wamanzi
- Ukungcangcazela
ingenzeka.
Umzekelo, i-urticaria ye-cholinergic eyenzeka kwimozulu eshushu okanye i-urticaria ebandayo ekhula emva kokudibana namanzi abandayo iyavavanywa kwiqela le-urticaria yomzimba.
4. Uxinzelelo
Nangona uxinzelelo olumandla, ixhala kunye nomthwalo weemvakalelo azibangeli ngokuthe ngqo urticaria, zinokuba negalelo ekwandeni kweempawu ezikhoyo.
Kuyaziwa ukuba uhlaselo luxhaphakile, ngakumbi kubantu abaneurticaria engapheliyo, ngenxa yeziphumo zehomoni zoxinzelelo kumajoni omzimba.
Ngoko ke, ayingomayeza kuphela kodwa nolawulo loxinzelelo luyingxenye ebalulekileyo yesicwangciso sonyango.
5. Izifo eziziThumelayo
Kwezinye izigulana ezineurticaria engapheliyo, amajoni omzimba angavelisa ukusabela ngokuchasene neeseli zawo.
Inokubonwa ngakumbi ngezi zifo zilandelayo:
- Hashimoto thyroiditis
- Isifo seGraves
- Isifo seCeliac
- Isifo samathambo
- I-Systemic lupus erythematosus
Ngenxa yesi sizathu, kwiimeko ze-urticaria ehlala ixesha elide, ugqirha unokucela iimvavanyo ezongezelelweyo xa kubonakala kuyimfuneko.
Ngubani Ixhaphake kakhulu?
Nangona i-urticaria inokubonwa kuwo onke amaqela obudala, iqhele ukubonwa kwabanye abantu.
Abantu abakwiqela lomngcipheko ngaba:
- Abantu abanezigulo zakwaliwa
- Abantu abanesifo sombefu
- Abantu abane-rhinitis eyaliwayo
- Abo bane-atopic dermatitis
- Abafazi
- Abancinci abadala
- Abantu abanezifo ze-autoimmune
- Abantu abaphila phantsi koxinzelelo olukhulu
- Abantu abasebenzisa amayeza athile rhoqo
Uphando lubonisa ukuba malunga ne-20% yabantu ekuhlaleni banokufumana uhlaselo lwe-urticaria ubuncinane ngaxa lithile ebomini babo.
Ngaba i-Urticaria iyosulela?
Hayi.
Urticaria ayisosifo esosulelayo.
Ayisosulelwa ukusuka komnye umntu ukuya komnye ngoqhagamshelwano, ngokwabelana ngemekobume efanayo okanye kusetyenziswa izinto eziqhelekileyo.
Nangona kunjalo, usulelo oluthile lwentsholongwane okanye lwebhaktiriya olubangela i-urticaria lunosulelo. Kwiimeko ezinjalo, isifo esidluliselwayo sisifo; Ayiyourticaria.
Ihlala ixesha elingakanani i-Urticaria?
Ubude bexesha lesi sifo bunokwahluka ngokuxhomekeke kunobangela osisiseko.
- Acute urticaria idla ngokuphela kwiiyure ezimbalwa ukuya kwiiveki ezimbalwa.
- I-urticaria engapheliyo ithatha ixesha elingaphezu kweeveki ezintandathu kwaye inokuphinda ivele iinyanga okanye iminyaka.
Ivili le-urticarial elinye lidla ngokunyamalala phakathi kweeyure ezingama-24. Nangona kunjalo, esi sifo sinokubonakala siqhubeka kuba amaqhakuva amatsha asenokuvela.
Ifunyaniswa njani i-Urticaria?
Uxilongo lwe-urticaria lunokwenziwa rhoqo yimbali yesigulana kunye novavanyo lwesikhumba. Xa irhashalala iqala, ihlala ixesha elingakanani, kweziphi iimeko eyenzeka kuzo kwaye iimpawu ezihamba nazo zibaluleke kakhulu ekuxilongeni.
Ugqirha wakho unokubuza le mibuzo ilandelayo ngexesha lovavanyo:
- Iqale nini irhashalala?
- Ingaba irhashalala ngalinye lihlala ixesha elingakanani?
- Ukhe wasebenzisa iyeza elitsha mva nje?
- Ingaba iimpawu ziyenyuka emva kokutya okuthile?
- Ingaba ubushushu, ingqele, umthambo okanye uxinzelelo luyazibangela iimpawu?
- Ingaba unayo imbali yosapho lwakho lwe-urticaria okanye isifo esikwalanayo?
Iimeko ezininzi ze-acute urticaria ayifuni uvavanyo olongezelelweyo. Noko ke, ukuba iimpawu zithatha ixesha elingaphezu kweeveki ezintandathu, zivela rhoqo, okanye kukrokrelwa ukuba kukho isifo esahlukileyo, ugqirha unokucela uvavanyo lwegazi okanye olunye uvavanyo alubona luyimfuneko.
Uvavanyo kufuneka lucwangciswe kuphela ngokusekelwe kwisigwebo sonyango.
UyiNyanga njani iUrticaria?
Eyona njongo yonyango lwe-urticaria kukunciphisa ukurhawuzelelwa, ukulawula iirhashalala kunye nokuphucula umgangatho wobomi. Isicwangciso sonyango; Kumiselwa umntu ngamnye ngokobude bexesha, ubuzaza beempawu kunye noyena nobangela.
1. Uchonga izinto ezibangelayo
Ukuchonga izinto ezandisa iimpawu lelinye lawona manyathelo abalulekileyo onyango.
Umzekelo;
- Amayeza athile
- Ukutya okuthile
- Iindawo ezitshisayo okanye ezibandayo
- Umthambo onamandla
- Utywala
- Uxinzelelo
Inokubangela ukuba uhlaselo lwenzeke rhoqo.
2. Unyango lwe-Antihistamine
Iqela lokuqala lechiza elikhethiweyo kunyango lwe-urticaria zii-antihistamines. La mayeza anceda ukulawula ukurhawuzelelwa kunye nerhashalala ngokunciphisa ukusebenza kwehistamine.
Iziyobisi kufuneka zisetyenziswe ngokwengcebiso kagqirha.
3. UKhetho oluPhezulu loNyango
Kwezinye izigulana zeurticaria ezingapheliyo ezineempawu eziqhubekayo ngaphandle konyango olusemgangathweni, iindlela ezahlukeneyo zonyango zinokuvavanywa ngumzimba kunye ne-immunology okanye ingcali yedermatology. Loluphi unyango olufanelekileyo lugqitywa ngokwemeko yezonyango yomguli.
Izinto ekufuneka ziqwalaselwe eKhaya
Ezi ngcebiso zilandelayo zinokuba luncedo ukuxhasa unyango lwe-urticaria kunye nokunciphisa ingozi yohlaselo olutsha:
- Lumkela ukugcina ulusu lwakho lupholile.
- Ziphephe iishawa ezishushu kakhulu.
- Khetha umqhaphu kunye nempahla ephefumlayo.
- Kuphephe ukukrwela.
- Sebenzisa iziqholo zolusu oluqholiweyo okanye olurhabaxa ngononophelo.
- Zama ukulala rhoqo kwaye ulawule uxinzelelo.
- Sukusebenzisa amayeza ngaphandle kwengcebiso kagqirha.
- Qaphela iimeko ezibangela iimpawu zakho kwaye wabelane ngazo nogqirha wakho.
Kufuneka udibane nini noGqirha?
Kuyacetyiswa ukuba udibane neziko lokhathalelo lwempilo kwezi meko zilandelayo:
- Ukuba irhashalala ihlala ngaphezu kweeveki ezintandathu
- Ukuba uhlaselo luphinda luvele
- Ukuba ukurhawuzelelwa kuchaphazela ubomi bakho bemihla ngemihla
- Ukuba ukudumba kuvela emilebeni, elulwimini okanye kwiinkophe
- Ukuba uphelelwa ngumphefumlo okanye uzive udumba emqaleni
- Ukuba uziva unesiyezi okanye uyatyhafa
Iimpawu ezifana nokuphefumla nzima, ukudumba komqala, okanye ukutshintsha ingqondo kufuna uhlolo olukhawulezileyo.
Imibuzo Ebuzwa Rhoqo
Ingaba iurticaria kunye ne-allergies yinto enye?
Hayi. Ukwaliwa kusenokuba ngomnye woonobangela be-urticaria, kodwa asiyiyo yonke iurticaria ephuhlayo ngenxa ye-allergies.
Ngaba i-urticaria iyosulela?
Hayi. I-Urticaria ayidluliselwa ukusuka komnye umntu ukuya komnye.
Ingaba iurticaria izihambela yodwa?
Inxalenye ebalulekileyo yeemeko ze-acute urticaria inokusombulula kwiintsuku ezimbalwa okanye iiveki ezimbalwa. Urticaria engapheliyo inokuhlala ixesha elide kwaye ifune unyango.
Ngaba i-urticaria inokubangelwa luxinzelelo?
Uxinzelelo lusenokungabi ngunobangela othe ngqo kodwa lunokuba negalelo ekwandeni kweempawu ezikhoyo.
Ngowuphi ugqirha onokumbona ngenxa ye-urticaria?
Ungadibana nengcali yesikhumba okanye aleji kunye ne-immunology ukuxilonga kunye nonyango lwe-urticaria.
Ngaba i-urticaria iyingozi?
Kwiimeko ezininzi ayikho serious. Nangona kunjalo, ukukhula kokuphefumla, ukudumba komqala, okanye i-angioedema ngokubanzi kufuna uphononongo olungxamisekileyo lwezonyango.
Isiphumo
I-Urticaria (hives) sisifo solusu esixhaphakileyo kuluntu kwaye sinokuchaphazela umgangatho wobomi. Nangona idla ngokuba lixesha elifutshane, inokuba yinto engapheliyo kwabanye abantu. Ayizizo zonke iimeko ze-urticaria ezibangelwa yi-allergies; Izinto ezininzi ezinjengosulelo, amayeza, izivuseleli zomzimba kunye noxinzelelo zinokuwuqala lo mfanekiso.
Ngoxilongo oluchanekileyo, unyango olululo kunye nokuphepha izinto ezinokubangela, iimpawu zinokulawuleka kakhulu. Kwiimeko zezikhalazo ezihlala ixesha elide okanye eziphindaphindiweyo, kubalulekile ukuvavanywa ngugqirha wesikhumba okanye i-allergies kunye ne-immunologist.
INkxaso yeNgcali evela kwi-e-Health
Ukuba ufumana iimpawu ze-urticaria kwaye ubomi bakho bemihla ngemihla buchatshazelwa kukurhawuzelelwa rhoqo okanye ukuhlaselwa yi-hive, ungafikelela ngokukhuselekileyo kuluvo lwengcaphephe ngokwenza idinga kwi-intanethi kunye Dermatology okanye Allergy and Immunology_T_41 e-Health.
Izixhobo zeNzululwazi
- EAACI – iAkhademi yaseYurophu yeAllergy kunye neClinical Immunology. Isikhokelo seNgcaciso, uHlelo, uFundo kunye noLawulo lwe-Urticaria.
- I-World Allergy Organisation (WAO). Izikhokelo zoVavanyo kunye noLawulo lwe-Urticaria.
- Zuberbier T, Abdul Latiff AH, Abuzakouk M, et al. I-EAACI/GA²LEN/EuroGuiDerm/APAAACI yamazwe ngamazwe isiKhokelo se-Urticaria.
- I-Akhademi yaseMelika ye-Allergy, Asma & Immunology (AAAAI). IziBonelelo ze-Urticaria ezingapheliyo.
- UpToDate. Uvavanyo kunye nolawulo lwe-urticaria kubantu abadala kunye nabantwana.
Lo mxholo ulungiswe liqela lomhleli we-e-Health ngokusekelwe kwimithombo yangoku yenzululwazi. Umxholo ngoweenjongo zolwazi kuphela kwaye awuthathi indawo yokuxilongwa okanye unyango. Ngeengxaki zakho zempilo, uyacetyiswa ukuba udibane nogqirha kwiinkalo ezizodwa ezifanelekileyo.