Günəş allergiyası nədir? Simptomlar, Səbəblər və Müalicə Metodları

Günəş işığı bədənimiz üçün D vitamininin ən vacib mənbələrindən biridir. Ancaq bəzi insanlarda günəş işığına məruz qalma dəridə gözlənilməz reaksiyalara səbəb ola bilər. Redness, itching, rash or blisters that appear shortly after sun exposure can often be symptoms of a condition called sun allergy.

Sun allergy, which is more common especially in spring and summer, can negatively affect the quality of life and limit a person's daily activities. Erkən diaqnoz və düzgün profilaktika üsulları ilə simptomları böyük ölçüdə idarə etmək olar.

In this article, you can find detailed information about what sun allergy is, why it occurs, its symptoms, in whom it is more common, how it is diagnosed and current treatment methods.

Günəş allergiyası nədir?

Sun allergy is a general expression that describes various skin diseases that develop as a result of the immune system's abnormal reaction on the skin after exposure to sunlight.

Günəşlə əlaqəli hər dəri problemi əsl allergiya deyil. Bəzi hallarda ultrabənövşəyi (UB) şüalar immunitet sistemini stimullaşdırır, bəzi insanlarda isə dəridə işığa qarşı həddindən artıq həssaslıq yaranır.

Semptomlar adətən günəşə məruz qaldıqdan sonra bir neçə dəqiqə və ya bir neçə saat ərzində görünür. Bəzi insanlarda reaksiyaların inkişafı 1-2 gün çəkə bilər.

Types of Sun Allergy

Sun allergy is not a single disease. It covers multiple different tables.

Polimorfik İşıq püskürməsi (PMLE)

Günəş allergiyasının ən çox yayılmış növüdür.

Uzun müddət günəşə məruz qaldıqda, xüsusilə yazda və ya yayın əvvəlində baş verir.

Symptoms include:

• Itchy red rash
• Small bubbles
• Skin swelling
• Burning sensation

may take place.

Photoallergic Reaction

Bəzi dərmanlar, kosmetika və ya ətirlər günəş işığı ilə qarşılıqlı əlaqədə ola və allergik reaksiyaya səbəb ola bilər.

This table specifically:

• Ətirlər
• Bəzi antibiotiklər
• Ağrı kəsicilər
• Akne dərmanları
• Tərkibində retinoidlər olan məhsullar

İstifadədən sonra görünə bilər.

Günəş ürtikeri

Nadir, lakin sürətlə inkişaf edən günəş allergiyasıdır.

Günəşə çıxdıqdan bir neçə dəqiqə sonra:

• Kovanlara bənzər qabarlar
• Güclü qaşınma
• Qırmızılıq

baş verə bilər.

Bəzi ağır hallarda nəfəs darlığı və aşağı qan təzyiqi kimi ciddi simptomlar da inkişaf edə bilər.

Actinic Prurigo

Bu, daha çox genetik meyli olan insanlarda müşahidə olunan xroniki günəş həssaslığıdır.

Simptomlar uşaqlıqda başlaya və illərlə davam edə bilər.

Günəş allergiyasının əlamətləri hansılardır?

Simptomlar insandan insana dəyişə bilər.

Ən ümumi simptomlar bunlardır:

• Dəri qızartı
• Güclü qaşınma
• Dəsəb
• Baloncuq meydana gəlməsi
• Yanma hissi
• Şişmə
• Kovana bənzər lezyonlar
• Dəri həssaslığı
• Çırpma
• Ağrı

Semptomlar əsasən:

• Üz
• Boyun
• Çiyinlər
• Silahlar
• Üst sinə
• Əllər

kimi birbaşa günəşə məruz qalan ərazilərdə baş verir.

Günəş Allergiyasına Nə Səbəb Olur?

Dəqiq səbəb həmişə məlum olmasa da, bir çox amillər günəşə qarşı allergiyanın inkişaf riskini artıra bilər.

Bunlara daxildir:

• Genetik meyl
• Sarı dəriyə sahib
• İmmun sistemi fərqləri
• Bəzi dərmanların istifadəsi
• Kosmetik məhsullar
• Ətirlər
• Bitki mənşəli məhsullar
• Hormonal dəyişikliklər
• Autoimmün xəstəliklər

mövcuddur.

Ultrabənövşəyi A (UVA) və Ultrabənövşəyi B (UVB) şüaları müxtəlif insanlarda fərqli reaksiyalara səbəb ola bilər.

Kimlərdə daha çox rast gəlinir?

Günəş allergiyası hər kəsə təsir göstərsə də, bəzi insanlar daha yüksək risk altındadır.

Risk faktorlarına daxildir:

• 20-40 yaş arası şəxslər
• Qadınlar
• Açıq dərili insanlar
• Ailələrində günəş allergiyası olan insanlar
• Otoimmün xəstəlikləri olanlar
• İşığa həssaslığa səbəb olan dərmanlardan istifadə edənlər

yerləşir.

Günəş Allergiyasına necə diaqnoz qoyulur?

Diaqnoz əvvəlcə dermatoloqun müayinəsi ilə qoyulur.

Lazım olduqda aşağıdakı üsullar tətbiq oluna bilər:

• Ətraflı xəstə tarixçəsi
• Fiziki müayinə
• Fototest (UV işığı ilə sınaq)
• Photopatch testi
• Qan testləri
• Dəri biopsiyası (lazım olduqda)

Oxşar simptomlara səbəb ola bilən ekzema, kontakt dermatit, lupus və digər dəri xəstəliklərini ayırd etmək vacibdir.

Günəş allergiyasını necə müalicə etmək olar?

Müalicə; Allergiyanın növü və şiddətinə və insanın ümumi sağlamlıq vəziyyətinə uyğun olaraq planlaşdırılır.

Müalicədə tətbiq oluna bilən üsullar aşağıdakılardır:

• Günəşdən qorunma
• Geniş spektrli günəş kremindən istifadə
• Antihistaminik dərmanlar
• Tərkibində kortizon olan kremlər
• Nəmləndirici məhsullar
• Soyuq kompres tətbiqi
• Lazım olduqda sistemli müalicələr
• Fototerapiya (nəzarət olunan UV terapiyası)

Dərmanlar həmişə həkimin tövsiyəsi ilə istifadə edilməlidir.

Günəş Allergiyasından Qorunma Yolları

Semptomların təkrarlanmasının qarşısını almaq üçün bəzi tədbirlər kifayət qədər effektivdir.

Bunlara daxildir:

• Saat 10.00-16.00 arasında birbaşa günəşə çıxmaqdan çəkinin
• SPF 30 və ya daha yüksək olan günəş kremindən istifadə
• Günəş kreminin hər iki saatdan bir yenilənməsi
• Geniş kənarlı papaq seçimi
• UV qoruyan eynəklərdən istifadə
• Uzunqol, açıq rəngli paltar geyinmək
• Qəfil və uzun müddət günəşə məruz qalmamaq
• Yeni dərmanlar foto həssaslığa səbəb olarsa, həkimlə məsləhətləşmə

Nə vaxt həkimə müraciət etməlisiniz?

Aşağıdakı hallarda təcili olaraq səhiyyə müəssisəsinə müraciət edilməlidir:

• Ciddi səpgilərin inkişafı
• Nəfəs darlığı
• Dodaqların və ya boğazın şişməsi
• Ümumi ürtiker
• Huşunu itirmə hissi
• Yüksək hərarət
• Kəskin ağrı
• Dəridə infeksiya əlamətləri

Bu simptomlar dərhal qiymətləndirilməni tələb edə bilər.

Tez-tez verilən suallar

Günəş allergiyası tamamilə yox olur?

Bəzi insanlarda simptomlar zamanla azalsa da, bəzi insanlarda günəşə qarşı allergiya uzun illər davam edə bilər. Hücumların tezliyi və şiddəti müvafiq kontraseptiv üsullarla əhəmiyyətli dərəcədə azaldıla bilər.

Günəş allergiyası yoluxucudurmu?

Xeyr. Günəşə qarşı allergiya yoluxucu deyil və təmas yolu ilə insandan insana keçmir.

Günəş kremi günəşə qarşı allergiyanın qarşısını alırmı?

Baxmayaraq ki, onlar təkbaşına bunun qarşısını tam ala bilməsələr də, geniş spektrli və yüksək qoruyucu faktorlu günəşdən qoruyucu vasitələr UV şüalarına məruz qalmağı azaltmaqla simptomlar riskini azalda bilər.

Uşaqlarda günəşə qarşı allergiya müşahidə olunur?

Bəli. Xüsusilə genetik meylli uşaqlarda günəşlə əlaqəli dəri reaksiyaları baş verə bilər. Uşaqlarda yaranan səpgilərin pediatr və ya dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməsi vacibdir.

Nəticə

Günəş allergiyası günəş işığına dərinin həddindən artıq reaksiyası ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. Qaşınma, qızartı, səpgi və blister kimi simptomlarla özünü göstərə bilər. Şikayətlərə erkən diaqnoz, müvafiq müalicə və effektiv günəşdən qorunma üsulları vasitəsilə nəzarət etmək olar.

Günəşə məruz qaldıqdan sonra təkrarlanan dəri reaksiyaları ilə qarşılaşırsınızsa, əsas səbəbi müəyyən etmək və sizə uyğun müalicə planı yaratmaq üçün dermatoloqa müraciət etməyiniz tövsiyə olunur.